Ortaklığın Giderilmesi Davasında Islah - Samsun Miras Avukatı

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Islah

Miras hukuku veya hisseli mülkiyete dayanan taşınmazlar üzerindeki anlaşmazlıklar, genellikle ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davasıyla çözülür. Bu dava, birden fazla paydaşın sahip olduğu bir malın ortaklığını sonlandırmayı amaçlar. Dava süreci boyunca, tarafların ilk başta belirledikleri taleplerin değişmesi veya yeni durumların ortaya çıkması mümkündür. İşte bu noktada, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) tarafından sağlanan ıslah kurumu devreye girer. Islah, bir tarafın, dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde belirttiği talep ve iddialarını tamamen veya kısmen değiştirmesini veya düzeltmesini sağlayan önemli bir hukuki imkandır. Bu makalede, ortaklığın giderilmesi davasında ıslahın ne olduğunu, hangi durumlarda kullanılabileceğini, hukuki sonuçlarını ve bu konuda en sık sorulan tüm soruları hukuki dayanaklarıyla birlikte ayrıntılı bir şekilde ele alacağız.

Islah Kavramının Hukuki Tanımı

Islah, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 176. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, bir davanın taraflarından birinin, iddia veya savunma şeklini değiştirmesini, yeni vakıalar eklemesini veya mevcut vakıaları genişletmesini sağlayan bir yoldur. Islah, davanın görülmekte olduğu mahkemede, dava dilekçesi veya cevap dilekçesi ile sınırlı kalmaksızın, bir kez yapılabilir.

Ortaklığın giderilmesi davasında ıslah, özellikle davanın seyrini değiştirebilecek kritik bir öneme sahiptir. Davayı açan veya davalı olan paydaş, ilk başta "satış suretiyle" ortaklığın giderilmesini talep ederken, daha sonra "aynen taksim" veya "kat mülkiyetine geçiş" suretiyle ortaklığın giderilmesini talep edebilir. Bu değişiklikler, ıslah yoluyla gerçekleştirilir.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Islah Nasıl Gerçekleşir?

Ortaklığın giderilmesi davası, niteliği gereği, tarafların taleplerinin değişmesine açık bir davadır. Bir paydaş, davanın başında satış isterken, bilirkişi raporu veya diğer gelişmeler ışığında fikrini değiştirebilir. Bu değişikliği yapmak için izlenmesi gereken yasal süreç şöyledir:

Dilekçe Hazırlama: Islah yapmak isteyen taraf, mahkemeye bir ıslah dilekçesi sunar. Bu dilekçede, hangi talebin değiştirildiği veya hangi yeni talebin eklendiği açıkça belirtilmelidir. Örneğin, "Dava dilekçemdeki satış suretiyle ortaklığın giderilmesi talebimden vazgeçerek, taşınmazın aynen taksim yoluyla paylaştırılmasını talep ediyorum." şeklinde bir ifade kullanılabilir.
Mahkemeye Sunma: Islah dilekçesi, davanın görüldüğü mahkemeye sunulur ve karşı tarafa tebliğ edilir.
Harç Ödemesi: Islah işlemi, bir harca tabidir. HMK'ya göre, ıslah yoluyla davanın değeri artırılıyorsa, bu artan kısım için harç ödenmesi gerekir. Ancak, ortaklığın giderilmesi davasında taleplerin değiştirilmesi genellikle harç artışına yol açmaz.
Islahın Zamanı: Islah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Ancak, bu hakkın kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla, her bir taraf davasını sadece bir kez ıslah edebilir.

Islah ile Değiştirilebilecek Talepler

Ortaklığın giderilmesi davasında ıslah, genellikle aşağıdaki taleplerin değiştirilmesi için kullanılır:

Satış Talebinden Aynen Taksim Talebine Geçiş: Paydaş, ilk başta taşınmazın satışını isterken, keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda taşınmazın fiziki olarak bölünebileceğini öğrenmesi üzerine aynen taksim talebine geçebilir.
Aynen Taksim Talebinden Satış Talebine Geçiş: Tam tersi durumda, paydaş aynen taksim talebinde bulunurken, bilirkişi raporunun taşınmazın bölünemeyeceğini veya bölünmesi durumunda değer kaybına uğrayacağını göstermesi üzerine satış talebine geçebilir.

Ortaklığın Giderilmesi Davası Sonuçları

Islah işlemi, ortaklığın giderilmesi davasının seyrini tamamen değiştirebilir ve bazı önemli hukuki sonuçları beraberinde getirir:

Talebin Genişletilmesi: Islah, sadece talebin niteliğini değiştirmekle kalmaz, aynı zamanda dava konusunu da genişletebilir. Örneğin, miras kalan evin yanı sıra, miras kalan tarlanın da ortaklığının giderilmesi talebi ıslah ile davaya eklenebilir.
Hak Kaybı Riskleri: Islah, doğru zamanda ve doğru şekilde yapılmazsa, paydaş için hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle, ıslah dilekçesinin hukuki bir dayanağa oturması ve teknik bilgileri içermesi önemlidir.
Davalının Durumu: Islah, davalı tarafın da savunma haklarını etkiler. Davacı tarafın taleplerini değiştirmesi üzerine, davalının da yeni talebe karşı savunmasını hazırlaması için mahkemece ek süre verilebilir.

Ortaklığın Giderilmesi Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Ortaklığın giderilmesi davasında davacı ve davalı da ıslah yapabilir mi?

Evet, HMK'ya göre, hem davacı hem de davalı taraf davalarını bir kez ıslah edebilir. Davacı, talebini tamamen veya kısmen değiştirebilirken, davalı da savunmasını genişletebilir veya davanın reddi dışındaki taleplerini değiştirebilir.

Duruşmada sözlü olarak ıslah talebinde bulunabilir miyim?

Islah, zapta geçirilmek suretiyle sözlü veya dilekçe ile yapılabilmektedir.

Islah için ek bir harç ödemesi gerekir mi?

Eğer ıslah, davanın değerini artırıyorsa, artan miktar üzerinden harç ödenmesi gerekir. Ortaklığın giderilmesi davasında ise, satış talebinden aynen taksim talebine geçiş, davanın konusunu değiştirdiği için genellikle ek harç gerektirmez. Ancak bu konuda mahkemenin takdir yetkisi vardır.

Islah, davayı uzatır mı?

Evet, ıslah işlemi, özellikle tarafların yeni deliller sunmasına veya bilirkişi incelemesi yapılmasına neden oluyorsa, davanın uzamasına yol açabilir. Ancak, ortaklığın giderilmesi davasının doğası gereği zaten bilirkişi incelemesi ve keşif gibi süreçler uzundur.

Islah, dürüstlük kuralına aykırı olabilir mi?

Evet. Islah, dürüstlük kuralına uygun olarak kullanılmalıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, kötü niyetli veya dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde yapılan ıslah, mahkeme tarafından reddedilebilir. Örneğin, davanın uzatılması amacıyla sürekli farklı talepler ileri sürülmesi bu duruma örnek gösterilebilir.

Davayı açarken satış, daha sonra aynen taksim isteyebilir miyim?

Evet, bu, ortaklığın giderilmesi davasında en sık görülen ıslah örneklerinden biridir. Dava sürecinde, taşınmazın durumuna ilişkin bilirkişi raporu ve keşif sonuçları ışığında fikrinizi değiştirmeniz doğaldır ve bu hukuki bir hak olarak korunmaktadır.