İşe İade Davası - Avukat Samsun

İşe İade Davası

İş hayatında en çok karşılaşılan sorunlardan biri, işverenin işçiyi işten çıkarmasıdır. Çoğu zaman işverenler, ekonomik gerekçeler, performans düşüklüğü ya da işletmesel sebepler gibi nedenlerle fesih yoluna gider. Ancak her fesih geçerli değildir. İş Kanunu, işçinin iş güvencesini sağlamak amacıyla belirli şartlar altında işe iade davası açma hakkı tanımaktadır.

İşe iade davası, işçiye haksız ve geçersiz fesihlere karşı hukuki koruma sağlayan en önemli mekanizmalardan biridir. Bu davayı kazanan işçi, ya tekrar işe başlatılır ya da işveren tarafından kendisine tazminat ödenir.

İşe İade Davasının Hukuki Dayanağı (İş Kanunu m.18-21)

İşe iade davasının temel dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ila 21. maddeleridir. Bu maddeler, iş güvencesi hükümlerini düzenler.

İş Kanunu m.18

Belirli bir işyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalı.
İşçi, en az 6 ay kıdemli olmalı.
İşveren, iş sözleşmesini feshederken geçerli sebep göstermek zorunda.

İş Kanunu m.19

Fesih bildirimleri mutlaka yazılı olmalı.
İş sözleşmesi işçinin verimi veya davranışı nedeniyle sona erdirilecekse işçinin savunması alınmadan fesih yapılamaz.

İş Kanunu m.20

İşçi, feshe karşı 1 ay içinde işe iade davası açabilir.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

İş Kanunu m.21

Mahkeme feshin geçersiz olduğuna karar verirse, işçi işe iade edilir.
İşveren işçiyi işe başlatmazsa, işçiye işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti öder.

Bu hükümler, işçilerin keyfi şekilde işten çıkarılmasını engellemek için getirilmiş önemli güvencelerdir.

Kimler İşe İade Davası Açabilir?

Her işten çıkarılan işçi işe iade davası açamaz. Bu dava sadece belirli şartları taşıyan işçiler için mümkündür.

İş Güvencesi Kapsamındaki İşçiler

İşyerinde en az 30 işçi çalışıyorsa, işçi işe iade davası açabilir.
İşçinin en az 6 ay kıdemi bulunmalıdır.
İşçi, belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışıyor olmalıdır.

İş Güvencesi Kapsamı Dışında Olanlar

Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar
6 aydan az kıdemi olanlar
İşyerinde 30’dan az işçi çalışanlar
İşveren vekilleri ve yardımcıları

Bu kişiler işe iade davası açamaz, sadece kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklarını talep edebilir.

İşe İade Davası Açma Şartları

İşe iade davası açabilmek için hem şekli şartlar hem de maddi şartlar yerine getirilmiş olmalıdır.

İşe İade Davası Şekli Şartlar

İşten çıkarılan işçi, 1 ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
Arabuluculuk görüşmeleri sonuçsuz kalırsa, işçi 2 hafta içinde dava açabilir.

İşe İade Davası Maddi Şartlar

İşçinin iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş olmalı.
Fesih için geçerli sebep gösterilmemiş olmalı veya sebep fesih için geçerli bir sebep olmamalı.
İşçi, iş güvencesi kapsamında olmalı (30 işçi + 6 ay kıdem).

Bu şartlar sağlanmadığında dava reddedilir.

Geçerli Fesih Nedir?

İş Kanunu’na göre işveren, işçiyi sadece geçerli bir sebebe dayanarak işten çıkarabilir.

İşçinin Yetersizliği veya Davranışları Nedeniyle Geçerli Fesih

Sık sık işe geç gelmek
İşe devamsızlık
Verilen görevleri yerine getirmemek
İş performansının yetersiz olması
İş disiplinine uymamak

İşletmesel Sebeplerle Geçerli Fesih

İşyerinin ekonomik sıkıntıya girmesi
Teknolojik yenilikler nedeniyle işin ortadan kalkması
İşyerinin küçülmesi veya kapanması

Bu tür fesihlerde işverenin somut deliller sunması gerekir. Aksi halde fesih geçersiz sayılır.

Geçersiz Fesih Nedir?

Geçersiz fesih, işverenin işçiyi kanunda öngörülen şartlara uymadan, keyfi veya hukuka aykırı şekilde işten çıkarmasıdır. İş Kanunu, işçinin iş güvencesini sağlamak amacıyla geçersiz fesihleri ayrıntılı biçimde düzenlemiştir.

Geçersiz Fesih Halleri

Sebepsiz fesih: İşveren hiçbir gerekçe göstermeden işçiyi işten çıkarırsa fesih geçersizdir.
Yazılı yapılmayan fesih: İş Kanunu m.19’a göre fesih mutlaka yazılı yapılmalıdır. Sözlü olarak yapılan fesihler geçerli değildir.
Sendikal sebeple fesih: İşçi sendikaya üye olduğu veya sendikal faaliyette bulunduğu için işten çıkarılamaz.
Ayrımcılık nedeniyle fesih: Cinsiyet, dil, din, etnik köken, siyasi görüş gibi nedenlerle yapılan fesih geçersizdir.
İşçinin savunması alınmadan fesih: İşçi hakkında davranışlarına dayalı fesih yapılacaksa savunması alınmadan fesih gerçekleştirilemez.

İşe İade Davası Açma Süresi

İşe iade davasında süreler çok önemlidir. Çünkü bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Yani süre kaçırılırsa dava açma hakkı tamamen kaybolur.

1 Aylık Süre

İşçi, işten çıkarıldığı tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılamaz.

2 Haftalık Süre

Arabuluculuk görüşmeleri olumsuz sonuçlanırsa, işçi 2 hafta içinde dava açmak zorundadır.
Bu süre de hak düşürücüdür.

Hak Düşürücü Sürelerin Özelliği

Mahkeme süreyi re’sen dikkate alır.
Taraflar anlaşsa bile süreyi uzatamaz.
Bir gün bile geç başvuru yapılsa dava reddedilir.

Bu nedenle işten çıkarılan işçilerin vakit kaybetmeden hukuki süreci başlatmaları büyük önem taşır.

İşe İade Davasında Arabuluculuk Zorunluluğu

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile işe iade davalarında arabuluculuk zorunlu hale getirilmiştir.

İşe İade Arabuluculuk Süreci

İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurur.
Arabulucu, işçi ve işvereni görüşmeye davet eder.
Arabuluculuk süreci en fazla 3 hafta sürer (zorunlu hallerde 1 hafta uzatılabilir).

İşe İade Arabuluculukta Anlaşma

İşçi ve işveren arabuluculukta anlaşırsa dava açılmaz.
Taraflar işe iade, tazminat veya farklı bir çözüm üzerinde anlaşabilir.

İşe İade Arabuluculukta Anlaşmazlık

Arabuluculuk sonuçsuz kalırsa, arabulucu bir son tutanak düzenler.
İşçi bu tutanakla birlikte 2 hafta içinde işe iade davası açabilir.

Arabuluculuk zorunlu olduğu için bu aşama atlanırsa mahkeme davayı reddeder.

İşe İade Davası Açma Süreci

Arabuluculuk başarısız olursa işçi dava açabilir. İşe iade davası için görevli ve yetkili mahkeme önemlidir.

İşe İade Davası Görevli Mahkeme

İşe iade davalarına iş mahkemeleri bakar.
İş mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemeleri iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

İşe İade Davası Yetkili Mahkeme

İşçinin işini yaptığı yer mahkemesi
Davalının ikametinin bulunduğu yer mahkemesi

İşe İade Davası Dava Dilekçesi İçeriği

İşverenin haksız fesih yaptığı açıklanır.
İş güvencesi kapsamında olunduğu belirtilir.
İşe iade talebi, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı istenir.

İşe İade Davası Deliller

İş sözleşmesi
Fesih bildirimi
Tanık beyanları
Bordrolar, performans değerlendirmeleri
Yazışmalar, mailler

Delillerin güçlü olması, davanın kazanılma ihtimalini artırır.

İşe İade Davası Mahkeme Süreci ve Karar

İşe iade davaları, iş mahkemelerinde basit yargılama usulüne göre görülür. Bu nedenle süreç nispeten hızlıdır.

İşe İade Davası Mahkeme İncelemesi

İşçinin iş güvencesi kapsamında olup olmadığı kontrol edilir.
İşverenin fesih gerekçesi incelenir.
Deliller toplanır, tanıklar dinlenir.

İşe İade Davası Mahkeme Kararı

Mahkeme iki şekilde karar verebilir:

Feshin geçerli olduğuna karar verirse, işçi davayı kaybeder.
Feshin geçersiz olduğuna karar verirse, işçi işe iade hakkı kazanır.

İşe İade Kararının Sonuçları

İşçi, karar kesinleştikten sonra 10 gün içinde işverene başvurmalıdır.
İşveren işçiyi işe başlatmak zorundadır.
İşveren işe başlatmazsa, işçiye işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ödenir.

İşe İade Kararının Sonuçları

İşe iade davasını işçi kazandığında süreç henüz bitmiş sayılmaz. Çünkü mahkeme yalnızca “feshin geçersiz olduğuna” ve “işçinin işe iade edilmesi gerektiğine” karar verir. İşçinin yeniden işine başlayabilmesi için bazı ek adımlar atması gerekir.

İşçinin İşverene Başvurusu

Mahkeme kararı kesinleştikten sonra işçi, 10 gün içinde işverene başvurmalıdır.
Başvuru yazılı yapılmalı ve ispat açısından noter aracılığıyla gönderilmesi önerilir.
Bu başvuru yapılmazsa, işe iade hakkı düşer.

İşverenin Seçim Hakkı

İşveren, işçiyi işe başlatmak zorundadır. Ancak kanun işverene seçimlik bir hak tanımıştır.
İşveren isterse işçiyi işe başlatmaz ama bu durumda tazminat ödemek zorunda kalır.

İşçinin İşe Başlama Süreci

İşveren işçiyi işe başlatırsa, işçi normal çalışma düzenine geri döner.
İşveren işçiyi işe başlatmazsa, işçiye işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ödenir.

Bu noktada işçinin stratejik bir karar vermesi gerekir: Çalışma ortamı eskisi gibi olmayacaksa veya işverenle ilişkiler çok yıpranmışsa, işçi sadece tazminat almayı da tercih edebilir.

İşe Başlatmama Tazminatı

İşe başlatmama tazminatı, işverenin mahkeme kararına rağmen işçiyi işe başlatmaması halinde ödemek zorunda olduğu özel bir tazminattır.

Hesaplama Yöntemi

İş Kanunu m.21’e göre bu tazminat, işçinin kıdemine göre belirlenir.
En az 4 aylık, en fazla 8 aylık ücret tutarındadır.
Mahkeme, işçinin kıdemini, çalıştığı süreyi, işyerindeki davranışlarını dikkate alarak tazminat miktarını belirler.

Örnek Hesaplama

İşçinin aylık brüt maaşı: 20.000 TL
Mahkeme 6 aylık tazminata hükmederse:
20.000 x 6 = 120.000 TL işe başlatmama tazminatı ödenir.

Bu tazminat, kıdem ve ihbar tazminatına ek olarak ödenir. Yani işçi hem bu tazminatı hem de diğer işçilik alacaklarını alabilir.

İşe İade Davası Boşta Geçen Süre Ücreti

İşe iade davalarında en çok merak edilen konulardan biri de boşta geçen süre ücretidir.

İşçinin işten çıkarıldığı tarih ile mahkeme kararının kesinleşmesi arasında geçen süreye “boşta geçen süre” denir.
Mahkeme işçiye en fazla 4 aya kadar ücret ve diğer haklarını ödenmesine karar verir.

Bu ödeme, işe başlatmama tazminatından bağımsızdır ve mutlaka ödenir.

Yargıtay Kararları ile İşe İade Davaları

Yargıtay, işe iade davalarında oldukça önemli içtihatlar geliştirmiştir. Bu kararlar, davaların nasıl sonuçlanacağını öngörmek açısından çok değerlidir.

Öne Çıkan Kararlar

Geçerli sebep olmadan fesih: Yargıtay’a göre işçinin performans düşüklüğü tek başına yeterli değildir; işverenin bunu objektif kriterlerle ispatlaması gerekir.
Sendikal fesih: İşçinin sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarılması kesinlikle geçersiz fesihtir.
İşletmesel sebepler: İşverenin ekonomik zorluk gerekçesi göstermesi yeterli değildir; bu durumun belgelerle ispatlanması gerekir.
İşçinin savunması alınmadan fesih: Davranışsal sebeplerle fesih yapılacaksa mutlaka savunma alınmalıdır.

Yargıtay kararları sayesinde işçiler, fesih gerekçelerinin yeterli olup olmadığını önceden değerlendirebilir.

İşe İade Davası ile İlgili En Çok Sorulan Sorular

İşe iade davası ne kadar sürer?

İşe iade davaları basit yargılama usulüyle görülür. İlk derece mahkemesi yaklaşık 3-6 ay içinde karar verir. İstinaf aşamasıyla birlikte süreç 1-1,5 yıl sürebilir.

İşveren kararı uygulamazsa ne olur?

İşveren işçiyi işe başlatmazsa, işçiye işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ödemek zorundadır.

İşe iade kazanan işçi çalışmak istemezse ne olur?

İşçi isterse işverene başvuru yapmaz. Bu durumda işe iade hakkı düşer ancak diğer alacaklarını (kıdem, ihbar, yıllık izin vb.) talep edebilir.

İşe iade davası kazanıldığında işveren mutlaka işe almak zorunda mı?

Hayır. İşveren isterse işçiyi işe başlatmayabilir. Ancak bu durumda tazminat ödemesi zorunludur.

İşe iade davası açmak için avukat tutmak şart mı?

Hayır, zorunlu değildir. Ancak işe iade davaları teknik detaylar içerdiği için avukatla yürütülmesi işçinin lehine olur.

İş Güvencesi Açısından İşe İade Davasının Önemi

İşe iade davası, işçilerin iş güvencesini sağlayan en güçlü hukuki araçlardan biridir. Bu dava sayesinde işverenler keyfi olarak işçi çıkaramaz; her fesih mutlaka geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. İşçilerin dava açabilmesi için 30 işçi + 6 ay kıdem şartını taşıması gerekir. Ayrıca süreler çok kritik olduğundan, işten çıkarılan işçinin 1 ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi ya işe geri döner ya da işe başlatılmasa bile önemli miktarda tazminat alır. Bu nedenle işe iade davası, hem işçiler için bir güvence hem de işverenler için dikkatle yönetilmesi gereken bir süreçtir.