Göreve İade Davası - Samsun Avukat

Göreve İade Davası Nedir?

Göreve iade davası, hukuka aykırı şekilde görevinden uzaklaştırılan veya ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine geri dönebilmek için açtıkları idari dava türüdür. Türkiye’de özellikle memurlar, akademisyenler ve belediye çalışanları bu davayı açma hakkına sahiptir.

Bu davanın önemi büyüktür çünkü görevden uzaklaştırma ya da ihraç yalnızca ekonomik bir kayıp değil, aynı zamanda kişinin sosyal statüsünü, mesleki itibarını ve geleceğini doğrudan etkiler. Çoğu zaman memuriyet tek geçim kaynağıdır. Dolayısıyla görevden uzaklaştırma, hem kişinin hem de ailesinin yaşamını ciddi biçimde sarsar.

Göreve iade davası, bu mağduriyetin giderilmesini sağlayan en önemli hukuki yoldur. İdare, yaptığı işlemlerden dolayı her zaman denetlenebilir ve yanlış kararlar yargı önünde düzeltilebilir.

Görevden Uzaklaştırma Nedenleri

Görevden uzaklaştırma ya da ihraç, farklı sebeplerle gündeme gelebilir. Bunlar genellikle kamu hizmetinin güvenliği ve disiplinin korunması amacıyla yapılır. Ancak her gerekçe haklı değildir; bazı durumlarda keyfi ya da hatalı kararlarla da görevden uzaklaştırmalar yapılabilmektedir.

Disiplin Soruşturmaları

Bir memur hakkında disiplin soruşturması başlatıldığında, soruşturmanın selameti açısından görevden uzaklaştırma kararı verilebilir. Örneğin; zimmet iddiası, görevi kötüye kullanma, usulsüzlük gibi durumlarda soruşturma sonuçlanıncaya kadar memur görevden uzak tutulabilir.

Ceza Davaları

Memur hakkında açılan ceza davası da görevden uzaklaştırma sebebi olabilir. Örneğin; rüşvet, sahtecilik, hırsızlık gibi suçlardan yargılanan bir memurun görevine devam etmesi kamu güvenliği açısından sakıncalı görülürse geçici olarak uzaklaştırılır.

Güvenlik Soruşturmaları

Özellikle kritik görevlerde çalışan kamu personeli için yapılan güvenlik soruşturmaları olumsuz çıkarsa, kişi görevden alınabilir. Ancak bu kararların bir kısmı hukuka aykırı olduğu için mahkemelerden geri dönebilmektedir.

OHAL KHK’ları ve İhraçlar

15 Temmuz sonrası ilan edilen OHAL döneminde çıkarılan KHK’lar ile binlerce kamu görevlisi ihraç edilmiştir. Bu durum görevden alma konusunda en tartışmalı alanlardan biridir. İhraç edilen kişiler için özel bir başvuru yolu oluşturulmuş ve OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.

Göreve İade Davasının Hukuki Dayanakları

Göreve iade davaları hukuki açıdan sağlam temellere dayanmaktadır. Çünkü idarenin her işlemi yargı denetimine tabidir.

Anayasal Haklar

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 125. maddesi, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğunu belirtir. Yani görevden uzaklaştırma kararı hukuka aykırı ise, kişi dava açarak iptalini isteyebilir.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu

Devlet memurlarının görevden uzaklaştırılması, 657 sayılı kanunun 137. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Ancak bu tedbir sürekli olamaz. Kanuna göre, uzaklaştırma bir disiplin veya ceza soruşturmasının devamı süresince uygulanabilir. Haksız yere uzun süre devam ettirilirse dava konusu yapılabilir.

İdari Yargı ve Danıştay Kararları

Danıştay, görevden uzaklaştırma ve ihraçlarla ilgili birçok içtihat geliştirmiştir. Örneğin, “soyut iddialar” ve “kanıtsız suçlamalar” görevden uzaklaştırma için yeterli görülmemektedir. Bu kararlar, görevine dönmek isteyen memurlar için büyük önem taşır.

Kimler Göreve İade Davası Açabilir?

Göreve iade davası yalnızca devlet memurlarını değil, farklı kamu çalışanlarını da kapsar.

Kamu Görevlileri

657 sayılı kanuna tabi memurlar, görevden uzaklaştırma veya ihraç durumunda dava açabilirler.

Akademisyenler

Üniversitelerde çalışan öğretim üyeleri ve akademik personel de görevden uzaklaştırma ve ihraçlara karşı dava açabilir. Özellikle OHAL döneminde akademisyenler en çok etkilenen gruplardan biridir.

Belediye Personeli ve İşçiler

Belediyelerde çalışan işçiler ve sözleşmeli personel de görevden alınabilir. Bu kişiler iş mahkemelerinde işe iade davası açabileceği gibi, idari yargıda da başvuruda bulunabilir.

KHK ile İhraç Edilenler

OHAL döneminde çıkarılan KHK’larla ihraç edilenler, öncelikle OHAL Komisyonu’na başvurmak zorundadır. Komisyon başvurusunun reddi halinde idari yargı yoluna gidilebilir.

Göreve İade Davası Açma Süresi

Göreve iade davasında süreler kritik öneme sahiptir. Zamanında başvuru yapılmazsa dava hakkı kaybedilir.

İdare Mahkemesine Başvuru Süresi

Genel kural olarak, idare işlemlerine karşı dava açma süresi 60 gündür. Yani görevden uzaklaştırma kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekir.

Disiplin Cezalarında Süreler

Disiplin cezalarına karşı ise 7 gün içinde itiraz yapılması gerekir. İtiraz reddedilirse, kararın bildiriminden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir.

KHK İhraçlarında Özel Usuller

KHK ile ihraç edilenler doğrudan dava açamaz. Önce OHAL Komisyonu’na başvurmak zorundadır. Komisyonun kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

Göreve İade Davasında İzlenecek Yol

Göreve iade davası açmak isteyen bir kamu görevlisinin izlemesi gereken adımlar belirli bir sistematiğe sahiptir. Bu adımların doğru sırayla yapılması davanın başarılı sonuçlanması açısından oldukça önemlidir.

Göreve İade Ön Başvuru ve İtirazlar

Görevden uzaklaştırma veya ihraç kararına karşı doğrudan dava açmadan önce bazı durumlarda idari itiraz yolları denenmelidir.

Disiplin cezalarında ilgili disiplin kuruluna veya üst makama 7 gün içinde itiraz yapılır.
KHK ihraçlarında öncelikle OHAL Komisyonu’na başvuru zorunludur.

Bu aşamaların tüketilmesi, mahkemeye başvuru için şarttır.

Göreve İade İdare Mahkemesi Başvurusu

İdare mahkemeleri, görevden uzaklaştırma ve ihraç kararlarını denetleyen ilk merciidir. İdare mahkemesine verilen dava dilekçesinde şu hususlar bulunmalıdır:

İşlemin hukuka aykırı olduğu,
Somut delillerin olmadığı,
Anayasa ve 657 sayılı kanun hükümlerinin ihlal edildiği.

Hakim, işlemi iptal ederse kamu görevlisi görevine geri döner.

Göreve İade Bölge İdare Mahkemesi ve Danıştay Süreci

İdare mahkemesi kararına karşı taraflar istinaf yoluna gidebilir. İstinaf aşaması, Bölge İdare Mahkemeleri tarafından incelenir. Buradan çıkan kararlara karşı da Danıştay’a temyiz başvurusu yapılabilir.

Göreve İade Davası Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Bir davanın temelini dilekçe oluşturur. Dilekçede yapılacak hata, davanın seyrini olumsuz etkileyebilir.

Göreve İade Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Unsurlar

Mahkemenin adı,
Davacının kimlik ve adres bilgileri,
Davalı idarenin adı,
İşlem tarihi ve tebliğ tarihi,
Hukuka aykırılık gerekçeleri,
Sonuç ve talep bölümü.

Göreve İade Davası Ne Kadar Sürer?

Bu davaların süresi, iş yükü ve dosyanın kapsamına göre değişir. Ortalama süreler şöyledir:

İdare mahkemesi aşaması: 6 ay – 1,5 yıl arası,
İstinaf aşaması: 6 ay – 1 yıl,
Danıştay aşaması: 1 – 2 yıl.

Toplamda dava süreci 2 – 4 yıl arasında sürebilir. Ancak yürütmenin durdurulması talebi kabul edilirse, davacı dava devam ederken görevine geçici olarak dönebilir.

Göreve İade Davası Kazanıldığında Haklar

Göreve iade davası kazanan bir kamu görevlisi, yalnızca görevine dönmekle kalmaz, aynı zamanda birçok maddi ve manevi hakkını da geri kazanır.

Geriye Dönük Maaş ve Özlük Hakları

Mahkeme kararı ile göreve iade edilen memur, görevden uzak kaldığı süre boyunca ödenmeyen maaşlarını, sosyal yardımlarını ve ek ödemelerini toplu şekilde alır.

Kıdem ve Emeklilik Hakları

Görevden uzak geçirilen süreler, kıdemden ve emeklilik hesabından düşülmez. Yani kişi bu süreleri çalışmış gibi kazanır.

Psikolojik ve Sosyal Hakların İadesi

Görevine dönen kişi, mesleki itibarını ve sosyal konumunu geri kazanır. Ayrıca mahkeme kararları çoğu zaman, kişinin adının temize çıkması anlamına gelir.

Göreve İade Davası Kaybedilirse Ne Olur?

Göreve iade davası her zaman olumlu sonuçlanmayabilir. İdare mahkemesi, davacının iddialarını yetersiz bulursa ya da işlemde hukuka aykırılık görmezse davayı reddedebilir. Ancak bu noktada davacının başka hakları da vardır.

İstinaf ve Temyiz Hakkı

İlk derece mahkemesinden olumsuz bir karar çıktığında, davacı kararı Bölge İdare Mahkemesi’ne (istinaf) taşıyabilir. Burada yapılan inceleme sonucunda karar bozulabilir veya onanabilir.

Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı ise Danıştay’a temyiz başvurusu yapılabilir. Özellikle Danıştay’ın emsal kararları, görevden uzaklaştırma veya ihraç işlemlerinin iptal edilmesine sıkça yol açmaktadır.

Anayasa Mahkemesi ve AİHM Başvurusu

Tüm iç hukuk yolları tüketildikten sonra davacı, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapabilir. Anayasa Mahkemesi, adil yargılanma hakkı veya çalışma hakkının ihlal edildiğini tespit ederse yeniden yargılama yapılmasına karar verebilir.

Eğer bu yolla da sonuç alınamazsa, davacı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)’ne başvurabilir.

OHAL KHK’ları ile İhraç Edilenlerin Göreve İade Süreci

2016 sonrası ilan edilen OHAL döneminde çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) ile binlerce kamu görevlisi görevinden ihraç edildi. Bu süreç, görevden uzaklaştırma konusunda en tartışmalı alanlardan biri oldu.

OHAL Komisyonu Başvurusu

KHK ile ihraç edilenler doğrudan dava açamaz. Öncelikle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu’na başvurmaları gerekir. Komisyon, kişilerin dosyasını inceler ve göreve iade veya başvurunun reddi yönünde karar verir.

İdare Mahkemesi Yolu

OHAL Komisyonu’nun ret kararına karşı, ilgililer 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açabilir. Bu davalar genellikle uzun sürse de, hukuka aykırı ihraçların iptaline yol açabilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Süreci

OHAL Komisyonu ve Türk yargısı yolları tüketildikten sonra, KHK mağdurları AİHM’e başvurabilir. AİHM, özellikle adil yargılanma hakkı konusunda Türkiye aleyhine kararlar vermektedir.

Göreve İade Davası ile İlgili En Çok Sorulan Sorular

Dava ne kadar sürer?

Ortalama olarak 2-4 yıl arası sürebilir. Ancak yürütmenin durdurulması kararı verilirse, kişi davanın devamı sırasında göreve dönebilir.

Kazanma ihtimali nedir?

Kazanma ihtimali, davacının durumuna göre değişir. Somut delil olmadan görevden uzaklaştırılan ya da hukuki prosedürlere uyulmayan dosyalarda yüksek oranda kazanım sağlanmaktadır.

Maaşlar geri ödenir mi?

Evet. Göreve iade edilen memur, uzak kaldığı dönemdeki tüm maaşlarını ve ek ödemelerini toplu olarak alır.

Komisyon kararına nasıl itiraz edilir?

OHAL Komisyonu’nun kararına karşı 60 gün içinde idare mahkemesine dava açılır.

Her memur dava açabilir mi?

Evet. Görevden uzaklaştırılan, ihraç edilen veya görevine dönemeyen her kamu personeli dava açabilir.

İhraç edilen akademisyenler de bu davayı açabilir mi?

Evet, akademisyenler de görevlerine dönebilmek için dava açma hakkına sahiptir.

Göreve İade Davasında Yapılan Hatalar

Göreve iade davalarında en sık yapılan hatalar davanın kaybına yol açabilir.

Süreyi Kaçırmak

60 günlük dava açma süresinin kaçırılması, davacının hakkını kaybetmesine neden olur.

Eksik veya Yanlış Dilekçe

Hukuki dayanakları belirtmeyen, gerekçeleri zayıf dilekçeler reddedilir. Bu nedenle dilekçe hazırlığında dikkatli olunmalıdır.

Hukuki Dayanak Belirtmemek

Anayasa, 657 sayılı kanun ve Danıştay kararlarına atıf yapılmayan dilekçeler zayıf kalır. Yani davacının haklılığını ispat edebilmek için hukuki dayanak şarttır.

Göreve İade Hakkınızı Kullanın

Görevden uzaklaştırma veya ihraç, bir kamu görevlisi için hayatı değiştiren ağır bir yaptırımdır. Ancak unutulmamalıdır ki idarenin her işlemi yargı denetimine tabidir. Göreve iade davası, hukuka aykırı uygulamalara karşı en güçlü güvencelerden biridir.