Suçta Tekerrür ve Mükerrirlere Özgü İnfaz - Samsun Ceza Avukatı

Suçta Tekerrür ve Mükerrirlere Özgü İnfaz (TCK m. 58)

Ceza hukuku, bireylerin suç işlemesini önlemek ve toplum düzenini korumak amacıyla cezai yaptırımlar öngörür. Ancak bazı kişiler, bir kez cezalandırılmalarına rağmen yeniden suç işlemeye devam eder. İşte bu durum, hukuk sisteminde “tekerrür” olarak adlandırılır.

Tekerrür, yalnızca bireyin suç işleme eğilimini değil, aynı zamanda ceza adalet sisteminin caydırıcılığını da sorgulatır. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) tekerrür hükümleri özel olarak düzenlenmiş ve mükerrir (tekrar suç işleyen) hükümlülere farklı bir infaz rejimi öngörülmüştür.

Özellikle TCK m. 58, suçta tekerrürü ve mükerrirlere özgü infaz rejimini ayrıntılı olarak düzenlemektedir. Bu madde ile, bir kez cezalandırılmasına rağmen tekrar suç işleyen kişilerin koşullu salıverilme süreleri uzatılmakta ve denetimli serbestlikten yararlanma imkanları sınırlandırılmaktadır.

Bu makalede, tekerrürün ne anlama geldiği, TCK m. 58’in kapsamı, tekerrürün şartları, sonuçları ve mükerrirlere özgü infaz rejimi tüm boyutlarıyla ele alınacaktır. Ayrıca Yargıtay kararları, Anayasa Mahkemesi içtihatları ve karşılaştırmalı hukuk uygulamaları ışığında detaylı bir değerlendirme yapılacaktır.

samsun ceza avukatı

Suçta Tekerrür Nedir?

“Tekerrür” kelimesi sözlükte “tekrar etme, yeniden olma” anlamına gelir. Ceza hukuku bakımından ise tekerrür, kişinin kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararının kesinleşmesinden sonra yeni bir suç işlemesi durumudur.

Hukuki açıdan tekerrür, aynı kişinin daha önce işlediği bir suçtan dolayı ceza aldıktan sonra tekrar suç işlemesi olarak tanımlanabilir. Burada önemli olan nokta, önceki cezanın kesinleşmiş olmasıdır.

Örneğin; hırsızlıktan dolayı kesinleşmiş ceza alan bir kişi, bir süre sonra yeniden hırsızlık yaparsa, bu kişi tekerrür hükümlerine tabi olur. Tekerrür hükümleri yalnızca cezayı artırmakla kalmaz, aynı zamanda infaz rejimini de değiştirir.

Tekerrür, suç politikasında caydırıcılık ilkesinin bir yansımasıdır. Yani amaç, suç işlemeye devam eden kişilere daha ağır yaptırımlar uygulayarak hem bireyi caydırmak hem de toplumu korumaktır.

TCK m. 58’in Genel Çerçevesi

Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesi, tekerrür hükümlerini ve mükerrirlere özgü infaz rejimini düzenlemektedir.

Maddeye göre:

Daha önce işlediği bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan kişi, tekrar suç işlerse tekerrür hükümleri uygulanır.
Tekerrür halinde, hükümlü mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olur.
Koşullu salıverilme süreleri uzar ve hükümlü denetimli serbestlikten daha kısıtlı şekilde yararlanabilir.

Bu düzenlemenin temel amacı, suç işlemeye devam eden kişileri toplumdan belirli süre uzaklaştırmak ve yeniden topluma kazandırmak için daha sıkı denetim uygulamaktır.

TCK m. 58, aslında iki farklı düzenlemeyi bünyesinde barındırır:

Tekerrür hükümleri: Kişinin tekrar suç işlemesi halinde uygulanır.
Mükerrirlere özgü infaz rejimi: Tekerrür hükümlerine tabi kişilerin infaz süreçlerini özel olarak düzenler.

Dolayısıyla bu madde, yalnızca cezaların artırılmasını değil, infaz sürecinde farklı kuralların uygulanmasını da öngörmektedir.

Tekerrürün Şartları

Her yeni suç tekerrür hükümlerinin uygulanmasına yol açmaz. Tekerrürün uygulanabilmesi için kanunda belirlenen bazı şartların gerçekleşmesi gerekir.

Önceki cezanın kesinleşmiş olmasıBir kişinin tekerrür hükümlerine tabi olabilmesi için, daha önce işlediği suçtan dolayı verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmiş olması gerekir. Henüz kesinleşmemiş kararlar tekerrür için dikkate alınmaz.
Yeni suçun işlenme zamanıYeni suç, önceki cezanın infazı sırasında veya infazdan sonra işlenmiş olmalıdır. Eğer kişi, önceki ceza kesinleşmeden yeni suç işlerse tekerrür hükümleri uygulanmayacaktır.
Suçların niteliğiKanun, kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümlerinin uygulanmayacağını belirtmiştir. Yani tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için suç türlerinin aynı olması gerekmektedir.
Ceza süresiÖnceki cezanın hapis cezası veya adli para cezası olması fark etmez. Önemli olan, mahkûmiyetin kesinleşmiş olmasıdır.

Örnek:

Bir kişi kasten yaralama suçundan 1 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş ve bu cezası kesinleşmişse, bu kişi 2 yıl sonra tekrar hırsızlık yaparsa tekerrür hükümleri uygulanır.

Bu şartlar, tekerrürün keyfi olarak uygulanmasının önüne geçmek ve hukuki güvenliği sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Kasıtlı Suçlarda Tekerrür

Kasıtlı suçlarda tekerrür hükümleri yalnızca kasıtlı suçlarda uygulanır. Yani bir kişinin kasıtlı bir suçtan cezası kesinleşirse, daha sonra işlediği suçun tekerrür hükümlerine tabi olması için sonraki suçun da kasıtlı bir suç olması gerekmektedir.

Örneğin, kasten adam yaralama, hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlarda tekerrür hükümleri devreye girer. Kişi daha önce bu suçlardan ceza aldıysa ve yeniden benzer bir suç işlerse, infaz süresi daha ağır olacaktır.

Taksirli Suçlarda Tekerrür

Taksirli suçlarda da tekerrür hükümleri uygulanabilmektedir. Ancak yukarıda yer alan genel kural uyarınca tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için sonraki suçun da taksirli suç olması gerekmektedir.

Disiplin Suçları ve Tekerrür

Disiplin suçları (örneğin, askerî disiplin kuralları ihlalleri) tekerrür hükümlerine tabi değildir. Çünkü bunlar genel ceza hukuku kapsamında değerlendirilen suçlar değildir.

Ancak disiplin suçundan ceza almış bir kişi, daha sonra TCK kapsamındaki bir suç işlerse, önceki disiplin cezası tekerrür için dikkate alınmaz.

Tekerrürün Hukuki Sonuçları

Tekerrürün en önemli sonucu, hükümlünün cezasının daha ağır bir şekilde infaz edilmesidir. TCK m. 58’e göre:

Mükerrirler, koşullu salıverilmeden daha geç yararlanır.
Hükümlü, denetimli serbestlikten sınırlı ölçüde yararlanabilir.
Tekerrür halinde işlenen suç için ayrıca güvenlik tedbirleri uygulanabilir.

Koşullu salıverilme süresi: Normalde bir hükümlü, cezasının belirli bir kısmını (örneğin 2/3) çektikten sonra koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Ancak tekerrür halinde bu oran artar. Yani hükümlü daha uzun süre cezaevinde kalır.

Denetimli serbestlik: Tekerrür halinde hükümlüler, denetimli serbestlikten daha sınırlı yararlanır. Bu da onların topluma daha kontrollü şekilde kazandırılmasını sağlar.

Güvenlik tedbirleri: Tekerrür halinde, cezaya ek olarak sürücü belgesine el konulması, belirli haklardan yoksun bırakılma gibi güvenlik tedbirleri de uygulanabilir.

Kısacası, tekerrür hükümleri yalnızca cezayı ağırlaştırmakla kalmaz; aynı zamanda hükümlünün özgürlüğünü kısıtlayan ek tedbirler getirir.

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Tekerrür halinde en önemli sonuçlardan biri, hükümlünün mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi tutulmasıdır. Bu rejim, aslında infaz hukukunun özel bir uygulamasıdır ve amacı, suç işlemeye devam eden kişilerin topluma daha sıkı bir denetim altında kazandırılmasıdır.

Normal hükümlüler için ceza infaz kurumunda geçirilen süre daha kısa olabilirken, mükerrirlerde bu süre daha uzundur. Özellikle koşullu salıverilmeden yararlanma oranı farklıdır.

Örnek:

Normal şartlarda 12 yıl hapis cezası alan bir kişi, cezasının 8 yılını çektikten sonra koşullu salıverilmeden yararlanabilir.
Ancak aynı durumda olan bir mükerrir, koşullu salıverilmeden daha geç yararlanır.

Mükerrirlere özgü infaz rejiminin temel özellikleri:

Koşullu salıverilme süresi uzundur.
Denetimli serbestlik daha sınırlıdır.
Cezaevi sonrası denetim yükümlülükleri daha fazladır.
Topluma kazandırma süreci kontrollü yapılır.

Bu rejim, cezaların yalnızca bir intikam aracı olmasını engelleyip, failin yeniden suç işlemesini önlemeyi hedefler. Ancak uygulamada, mükerrirlere özgü infazın çoğu zaman cezalandırmayı ağırlaştırıcı bir sonuç doğurduğu tartışılmaktadır.

Tekerrür Halinde Denetimli Serbestlik

Denetimli serbestlik, hükümlülerin cezaevinde kalmadan topluma uyum sağlamalarını amaçlayan bir infaz yöntemidir. Ancak tekerrür halinde bu uygulama daha sınırlıdır.

Normal hükümlüler, cezasının belirli bir kısmını çektikten sonra denetimli serbestlikten yararlanabilir. Bu süre genellikle 1 yıl ile sınırlıdır. Ancak mükerrirler açısından bu süre daha dar tutulur.

Mükerrirler için denetimli serbestlik farkları:

Daha uzun süre cezaevinde kalmak zorundadırlar.
Denetimli serbestlikten yararlanabilmeleri için daha sıkı şartlar aranır.
Denetim süresi boyunca işlenen en küçük ihlal, yeniden cezaevine dönmelerine sebep olur.

Ayrıca denetimli serbestlik sırasında mükerrirler için ek yükümlülükler getirilebilir:

Belirli yerlere gitmeme,
Uyuşturucu veya alkol kullanmama,
Mesleki eğitim programlarına katılma,
Kamu yararına çalışma yapma.

Bu yükümlülükler, mükerrirlerin toplumla uyumlu bir yaşam sürmesini sağlamak ve tekrar suç işlemelerini engellemek için uygulanmaktadır.

Tekerrürün Zamanaşımı ve Affa Etkisi

Tekerrür hükümleri ile zamanaşımı ve af arasında doğrudan bir ilişki vardır.

1. Zamanaşımı bakımından:Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki cezanın zamanaşımına uğramamış olması gerekir. Eğer önceki mahkûmiyet kararı infaz zamanaşımına uğramışsa, artık tekerrür hükümleri uygulanamaz.

2. Af bakımından:

Genel af: Önceki mahkûmiyet tamamen ortadan kalkar, bu nedenle tekerrüre esas alınmaz.
Özel af: Ceza ortadan kalksa bile mahkûmiyet hükmü varlığını korur. Dolayısıyla özel af, tekerrür hükümlerini ortadan kaldırmaz.

Örnek:Bir kişi 10 yıl önce işlediği bir suçtan dolayı 3 yıl hapis cezası almış ve bu ceza özel afla ortadan kalkmışsa, bu mahkûmiyet tekerrür için geçerli sayılır. Ancak genel af olsaydı, tekerrür hükümleri uygulanmazdı.

Dolayısıyla tekerrürün uygulanabilmesi için zamanaşımı ve af kurumları dikkatle incelenmelidir.

Tekerrür ve Güvenlik Tedbirleri

Tekerrür halinde yalnızca hapis veya para cezaları değil, aynı zamanda güvenlik tedbirleri de devreye girer.

Güvenlik tedbirleri, suç işleyen kişilerin topluma zarar vermesini önlemek amacıyla cezaya ek olarak uygulanan yaptırımlardır.

Tekerrür halinde uygulanabilecek güvenlik tedbirleri:

Ehliyetin geri alınması: Özellikle trafik suçlarında tekrar eden fail için uygulanır.
Belirli meslek veya sanatları yapmaktan yasaklanma: Kamu görevlisinin zimmet suçunu tekrar işlemesi durumunda uygulanabilir.
Belirli haklardan yoksun bırakılma: Seçme-seçilme hakkı, dernek kurma hakkı gibi.
Çocuklara yaklaşma yasağı, ikamet yasağı gibi özel yasaklamalar.

Bu tedbirler, failin yeniden suç işlemesini önlemeyi amaçlar. Ancak uygulamada, güvenlik tedbirlerinin cezaya ek bir ceza gibi algılandığı ve bu nedenle çifte cezalandırma yasağı tartışmalarına yol açtığı görülmektedir.

Tekerrür ve Ceza Adalet Sisteminde Caydırıcılık

Tekerrür hükümlerinin en önemli amacı, suçun tekrarını önlemektir. Yani caydırıcılık işlevi vardır. Ancak uygulamada bu amacın ne ölçüde gerçekleştiği tartışmalıdır.

Caydırıcılık açısından avantajlar:

Suç işlemeye devam eden kişiler daha sıkı denetime tabi olur.
Toplum, tekrar suç işleme ihtimali yüksek kişilerden korunur.
Hükümlülerin tekrar suç işlemekten vazgeçmesi teşvik edilir.

Ancak bazı dezavantajlar da vardır:

Uzun süre cezaevinde kalan hükümlüler, toplumdan tamamen kopabilir.
Cezaevlerinde kalabalıklaşma sorunu artar.
Bazı hükümlüler, ağır infaz rejimi nedeniyle topluma kazandırılamaz.

Bu nedenle hukukçular arasında şu tartışma gündeme gelir: “Tekerrür cezalandırmayı mı, yoksa rehabilitasyonu mu hedeflemelidir?”

Eğer yalnızca cezalandırma yönü öne çıkarsa, mükerrirler topluma kazandırılmak yerine tamamen dışlanmış olur. Ancak rehabilitasyon boyutu güçlendirilirse, tekerrür hükümleri gerçekten caydırıcı ve faydalı bir işlev görebilir.

Suçta Tekerür Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

Tekerrür ve mükerrirlere özgü infaz rejimi, teoride toplum güvenliğini sağlamak ve suçun tekrarını önlemek amacıyla düzenlenmiş olsa da, uygulamada birçok sorun ortaya çıkmaktadır.

Mahkemelerin farklı yorumları: Mahkemeler, tekerrür hükümlerini her zaman aynı şekilde uygulamamaktadır. Özellikle önceki mahkûmiyetin tekerrüre esas alınıp alınamayacağı, zamanaşımı süresinin hesaplanması gibi konularda farklı yorumlar yapılabilmektedir. Bu durum, hukuk güvenliğini zedelemekte ve hükümlüler arasında eşitsizlik yaratmaktadır.
Cezaevlerinde kalabalıklaşma: Tekerrür hükümleri nedeniyle hükümlülerin cezaevinde kalma süreleri uzamaktadır. Bu da cezaevlerinde ciddi bir doluluk sorununa yol açmaktadır. Türkiye’de özellikle son yıllarda artan suç oranlarıyla birlikte bu sorun daha da büyümüştür.
Rehabilitasyon eksikliği: Mükerrirlere özgü infaz rejimi, çoğu zaman cezalandırıcı yönüyle öne çıkmaktadır. Oysa asıl amaç, hükümlünün tekrar suç işlemesini önlemektir. Ancak eğitim, meslek edindirme, psikolojik destek gibi rehabilitasyon programlarının yetersizliği, tekerrür hükümlerinin etkinliğini azaltmaktadır.

Suçta Tekerrür (Suçun Tekrarlanması) Sonuçları

Suçta tekerrür ve mükerrirlere özgü infaz, ceza adalet sisteminin en tartışmalı kurumlarından biridir. Amaç, suç işlemeye devam eden kişilere daha ağır yaptırımlar uygulayarak caydırıcılığı sağlamak ve toplumu korumaktır.

Ancak uygulamada bu kurumun daha çok cezalandırma yönü öne çıkmaktadır. Uzun süre cezaevinde kalan mükerrirler, toplumdan kopmakta ve cezaevinden çıktıklarında yeniden suç işleme ihtimalleri artmaktadır.

Bu nedenle tekerrür hükümlerinin uygulanmasında dengeli bir yaklaşım benimsenmelidir:

Cezalandırma ile birlikte rehabilitasyon programları güçlendirilmelidir.
Cezaevleri yalnızca bir kapatma kurumu olmaktan çıkarılmalı, eğitim ve meslek edindirme faaliyetleri artırılmalıdır.
Yargıtay ve AYM kararları doğrultusunda tekerrür hükümleri ölçülü ve eşitlikçi şekilde uygulanmalıdır.

Sonuç olarak, tekerrür hükümleri tamamen kaldırılmamalı; ancak daha çok suçlunun topluma kazandırılması yönünde reform edilmelidir. Böylece hem toplum güvenliği sağlanır hem de bireyin yeniden suç işlemesinin önüne geçilebilir.

Suçta Tekerrür ve Mükerrirlere Özgü İnfaz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tekerrür hükümleri hangi suçlarda uygulanır?

Tekerrür hükümleri aynı tür suçlar hakkında (Örneğin kasıtlı suç ve kasıtlı suç ya da taksirli suç ve taksirli suç) uygulanır.

Taksirli suçlarda tekerrür olur mu?

Evet, taksirli suçlarda da tekerrür hükümleri uygulama alanı bulabilmektedir.

Mükerrirlere özgü infaz rejimi nedir?

Tekrar suç işleyen kişilerin daha uzun süre cezaevinde kalmasını, koşullu salıverilmeden geç yararlanmasını ve daha sıkı denetime tabi tutulmasını öngören özel bir infaz rejimidir.

Tekerrür halinde koşullu salıverilme nasıl işler?

Normal hükümlüler cezasının 2/3’ünü çektikten sonra koşullu salıverilmeden yararlanabilirken, mükerrirler genellikle cezanın 3/4’ünü çekmek zorundadır.

Af tekerrür hükümlerini ortadan kaldırır mı?

Genel af tekerrürü ortadan kaldırır. Ancak özel af yalnızca cezayı ortadan kaldırır, mahkûmiyet kaydını silmez. Bu nedenle özel af sonrası da tekerrür hükümleri uygulanabilir.