İnfaz Yatar Hesaplama 2026 - Ceza Avukatı Samsun

İnfaz Yatar Hesaplama Nedir?

“İnfaz yatar hesaplama” halk arasında en çok merak edilen hukuki konulardan biridir. Ceza mahkemeleri tarafından verilen hapis cezalarının ne kadarının cezaevinde geçirileceği, hangi süre sonunda koşullu salıvermeden yararlanılacağı ve denetimli serbestliğe çıkma ihtimali bu hesaplamayla ortaya çıkar.

Birçok kişi “15 yıl ceza aldım, kaç yıl yatarım?” veya “Denetimli serbestlik hangi durumda uygulanır?” gibi sorular yöneltir. İşte infaz yatar hesaplaması, bu soruların yanıtını veren teknik bir işlemdir.

Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, ceza ile yatarın farklı kavramlar olmasıdır. Mahkeme 12 yıl ceza vermiş olabilir; ancak infaz hukuku kuralları çerçevesinde kişinin hapiste geçireceği süre, yani “yatar”, çok daha kısa olabilir. Bu nedenle yatar hesabı, yalnızca verilen cezaya bakılarak yapılamaz; kanuni düzenlemeler, suçun niteliği, koşullu salıverme ve denetimli serbestlik gibi unsurlar birlikte değerlendirilmelidir.

İnfaz yatar hesaplamasının amacı, adil bir infaz rejimi sağlamaktır. Böylece hem suç işleyen kişi cezalandırılır hem de topluma yeniden kazandırılması hedeflenir.

Türk Ceza Hukukunda İnfaz Sistemi

Türkiye’de infaz sistemi, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİHK) ile düzenlenmiştir. Bu kanun, hapis cezalarının ve güvenlik tedbirlerinin nasıl uygulanacağını ayrıntılı şekilde ortaya koyar.

Ceza hukuku üç aşamadan oluşur:

Maddi Ceza Hukuku → Hangi fiillerin suç olduğunu ve hangi cezanın verileceğini düzenler.
Muhakeme Hukuku → Ceza yargılamasının nasıl yapılacağını belirler.
İnfaz Hukuku → Verilen cezanın nasıl yerine getirileceğini düzenler.

İnfaz hukuku, bu üçlü yapının üçüncü ayağını oluşturur ve toplum açısından en somut sonuçları doğurur.

Hapis Cezalarının İnfazı

Hapis cezası, kapalı veya açık ceza infaz kurumlarında çektirilir. Hükümlünün cezaevinde geçireceği süre, ceza miktarına, suçun niteliğine ve infaz rejimine göre değişiklik gösterir.

Adli Para Cezalarının İnfazı

Adli para cezaları doğrudan ödenir. Ödenmediği takdirde günlüğü belirli bir miktardan hapse çevrilebilir.

Dolayısıyla, infaz yatar hesaplaması esasen hapis cezaları açısından önem arz eder.

Ceza İnfazında Temel İlkeler

İnfaz hukuku yalnızca cezalandırma amacı taşımaz; aynı zamanda hükümlüyü topluma kazandırmayı hedefler. Bu nedenle bazı temel ilkeler benimsenmiştir.

Kanunilik İlkesi

Hiç kimse, kanunda öngörülmeyen bir şekilde cezaevinde tutulamaz. İnfaz süreleri, koşullu salıverme oranları ve denetimli serbestlik koşulları yalnızca kanunla belirlenir.

Eşitlik İlkesi

Benzer durumda olan hükümlüler, aynı infaz kurallarına tabi tutulur. Suçun niteliğine göre farklılıklar olsa da aynı suçu işleyen iki kişi için farklı infaz uygulanması mümkün değildir.

İnsan Onurunun Korunması İlkesi

Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin insan onuruna yakışır şekilde barındırılması, sağlık hizmetlerine erişimlerinin sağlanması ve temel haklarının korunması zorunludur.

Sosyal Hayata Dönüş İlkesi

İnfazın en önemli amacı, hükümlüyü toplum için tehlike oluşturmayan, sorumluluk sahibi bir birey haline getirmektir. Bu nedenle açık cezaevine ayrılma, denetimli serbestlik ve eğitim programları infaz hukukunun önemli araçlarıdır.

İnfaz Yatar Hesaplamasında Dikkate Alınan Unsurlar

Bir kişinin “kaç yıl yatarım?” sorusuna yanıt verilebilmesi için çeşitli unsurların dikkate alınması gerekir.

Hükmolunan Ceza Süresi

Yatar hesabının ilk adımı, mahkemece verilen hapis cezasıdır. Örneğin 10 yıl ceza alan bir kişi, bu sürenin tamamını cezaevinde geçirmez.

Koşullu Salıverme

Kanunda belirlenen oranlar dikkate alınarak, cezanın belli bir kısmını çeken hükümlü koşullu salıvermeden yararlanabilir. Örneğin, 1/2 oranı uygulanan suçlarda, 10 yıl cezanın 5 yılını cezaevinde geçiren kişi şartlı tahliye olabilir.

Denetimli Serbestlik

Son yıllarda yapılan değişikliklerle birlikte, cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin bir kısmı denetimli serbestlik altında geçirilir. Bu durum, hükümlünün cezaevinde fiilen kaldığı süreyi daha da kısaltır.

Tekerrür Hükümleri

Kişi daha önce işlediği suçtan dolayı ceza almışsa ve yeni suç tekerrür kapsamında değerlendiriliyorsa, koşullu salıverme oranları değişir ve yatar süresi artar.

Koşullu Salıverme ve Yatar Hesaplama

Koşullu salıverme, infaz yatar hesaplamasında en kritik unsurlardan biridir.

Koşullu salıverme, hükümlünün cezasının belirli bir kısmını cezaevinde çektikten sonra, kalan kısmını dışarıda iyi halli olarak geçirmesine imkan tanıyan bir kurumdur.

Hangi Suçlarda Koşullu Salıverme Uygulanır?

Çoğu suç için koşullu salıverme uygulanır. Ancak terör suçları, cinsel suçlar ve örgütlü suçlarda farklı oranlar ve sınırlamalar getirilmiştir.

Koşullu Salıverme Oranları

Genel kural: 1/2 (cezanın yarısını cezaevinde çekmek yeterlidir)
Bazı ağır suçlar: 2/3
Terör ve devlet güvenliğine karşı suçlar: 3/4

Örneğin, 12 yıl hapis cezası alan biri, suçun niteliğine göre 6, 8 veya 9 yıl cezaevinde kalarak şartlı tahliye olabilir.

Koşullu Salıvermenin Sonuçları

Koşullu salıverme ile serbest kalan hükümlü, cezasının geri kalanını toplum içinde geçirir. Ancak belirli kurallara uymak zorundadır. Yeni bir suç işler veya yükümlülüklerini ihlal ederse, tahliyesi geri alınır ve cezaevine geri döner.

Denetimli Serbestlik Kurumu ve Yatar Hesaplamaya Etkisi

Denetimli serbestlik, son yıllarda yapılan yasal değişikliklerle birlikte infaz sisteminin en önemli unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu kurum, hükümlünün cezasının belirli bir kısmını toplum içinde, denetim altında geçirmesine olanak tanır.

Denetimli Serbestlik Kurumu

Denetimli serbestlik, hükümlünün cezasının son dönemini cezaevi dışında, belli kurallara uyarak geçirmesi demektir. Amaç, hükümlünün topluma uyumunu kolaylaştırmak ve cezaevindeki yükü azaltmaktır.

Denetimli Serbestlik Şartları

Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için:

Hükümlünün cezasının belirli bir kısmını cezaevinde geçirmiş olması,
İyi halli olduğunun tespit edilmesi,
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uymayı kabul etmesi gerekir.

Denetimli Serbestlik Süreler

Yasal düzenlemelere göre, normalde cezanın son 1 yılı denetimli serbestlik kapsamında geçirilebilir. Ancak 7242 sayılı yasa ile bu süre bazı suçlar açısından 3 yıla kadar çıkarılmıştır.

Yatar Hesabına Etkisi

Örneğin, 10 yıl hapis cezası alan bir kişi, suçun niteliğine göre 5 yıl cezaevinde kalarak koşullu salıvermeden yararlanabilir. Ancak denetimli serbestlik devreye girdiğinde, bu 5 yılın son 3 yılı dışarıda geçirilebilir. Dolayısıyla fiilen cezaevinde kalınan süre sadece 2 yıl olabilir.

Denetimli Serbestlik Yükümlülükleri

Denetimli serbestlikte hükümlüye şu yükümlülükler getirilebilir:

Belirli bir yerde ikamet etmek,
Kamuya yararlı bir işte çalışmak,
Eğitim veya meslek kursuna katılmak,
Alkol ve uyuşturucu kullanmamak.

Kurallara uyulmazsa, denetimli serbestlik iptal edilir ve hükümlü yeniden cezaevine gönderilir.

Ağırlaştırılmış Müebbet, Müebbet ve Süreli Hapis Cezalarında Yatar

İnfaz yatar hesaplamasında en merak edilen konulardan biri, ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis cezalarının infazıdır.

Ağırlaştırılmış Müebbet

Ağırlaştırılmış müebbet cezası, hükümlünün ölünceye kadar cezaevinde kalmasını öngören en ağır yaptırımdır. Ancak koşullu salıverme ihtimali tamamen ortadan kaldırılmamıştır. Ağırlaştırılmış müebbet cezasının yatarı 30 yıldır.

Müebbet Hapis

Müebbet hapis cezasında koşullu salıverme süresi 24 yıldır.

Süreli Hapis Cezaları

Süreli hapis cezalarında (örneğin 15 yıl), yukarıda açıkladığımız oranlar uygulanır. Koşullu salıverme ve denetimli serbestlik süreleri dikkate alınarak fiili yatar süresi belirlenir.

Çeşitli Suç Türlerine Göre Yatar Hesaplaması

Yatar hesabında suçun niteliği çok önemlidir. Çünkü her suç için aynı infaz oranları uygulanmaz.

Genel Suçlar

Kasten yaralama, hırsızlık gibi suçlarda genellikle 1/2 oranı uygulanır. Yani cezanın yarısı cezaevinde geçirilir.

Ağır Suçlar

Uyuşturucu ticareti, yağma gibi suçlarda oran 2/3’e çıkar. Örneğin, 9 yıl ceza alan biri 6 yıl cezaevinde kalır.

Terör ve Örgütlü Suçlar

Terör örgütü üyeliği veya anayasal düzene karşı suçlarda oran 3/4’tür. Bu durumda 12 yıl ceza alan biri 9 yıl cezaevinde kalmak zorundadır.

Cinsel Suçlar

Cinsel saldırı, istismar gibi suçlarda da ağırlaştırılmış infaz rejimi uygulanır ve oran genellikle 2/3’tür.

Özel Kanunlardaki Suçlar

Kaçakçılık, organize suçlar gibi bazı özel kanunlarda farklı infaz kuralları öngörülmüştür. Bu nedenle her somut olayda ilgili mevzuat incelenmelidir.

Tekerrür ve İnfaz Yatar Hesabı

Tekerrür, bir kişinin daha önce işlediği suçtan ceza aldıktan sonra yeni bir suç işlemesi durumudur.

Tekerrürün Sonuçları

Koşullu salıverme oranı artar.
Denetimli serbestlikten yararlanma imkanı kısıtlanabilir.
Hükümlü cezasını açık cezaevinde çekemez.

Tekerrür Durumları

Daha önce hırsızlıktan ceza alıp infazı tamamlayan biri, tekrar hırsızlık yaparsa tekerrür hükümleri uygulanır. Bu durumda normalde 1/2 oranı uygulanacakken, infaz oranı 2/3’e çıkabilir.

Yargıtay Uygulamaları

Yargıtay kararlarına göre, tekerrür hükümleri infazı oldukça ağırlaştırır. Bu nedenle avukatların yatar hesabı yaparken tekerrürü mutlaka dikkate alması gerekir.

Hükümlünün Tutum ve Davranışlarının Etkisi

Yatar hesaplamasında yalnızca matematiksel oranlar değil, hükümlünün cezaevindeki davranışları da önemlidir.

İyi Hal Değerlendirmesi

Koşullu salıvermeden yararlanabilmek için hükümlünün “iyi halli” olduğuna karar verilmesi gerekir. Cezaevi idaresi, hükümlünün disiplin cezalarını, davranışlarını ve sosyal uyumunu değerlendirir.

Disiplin Cezaları

Hükümlü, cezaevi kurallarını ihlal ederse disiplin cezası alır. Bu durumda koşullu salıverme ve denetimli serbestlik hakları ertelenebilir.

Sosyal Uyum Programları

Eğitim programlarına katılan, çalışkanlık gösteren ve topluma uyum sağlayacağını gösteren hükümlüler, infaz rejiminde avantaj elde edebilir.

İnfaz Hakiminin Rolü

Son kararı infaz hakimi verir. Hükümlünün iyi halli olduğuna dair rapor olumluysa, koşullu salıverme uygulanır. Aksi halde hükümlü cezasının tamamını çekmek zorunda kalabilir.

Açık Cezaevine Ayrılma ve Yatar Hesabı

Açık cezaevi, hükümlülerin toplumla uyumunu kolaylaştırmak için oluşturulmuş daha hafif güvenlik önlemlerine sahip ceza infaz kurumlarıdır.

Açık Cezaevinin Özellikleri

Hükümlüler daha serbest hareket edebilir.
Çalışma imkânları vardır.
Ziyaretler daha sık yapılabilir.
Disiplin kuralları daha esnektir.

Açık Cezaevi Şartları

Hükümlünün açık cezaevine ayrılabilmesi için:

Belirli bir süreyi kapalı cezaevinde geçirmesi,
İyi halli olduğunun tespit edilmesi,
Ağır suçlardan hüküm giymemiş olması gerekir.

Yatar Hesabına Etkisi

Açık cezaevine ayrılan hükümlüler, denetimli serbestlikten yararlanma hakkına daha erken kavuşur. Ayrıca dışarıyla bağlantıları daha güçlü olduğu için koşullu salıverme sürecine hazırlanırlar.

Özel Durumlar (Çocuk, Kadın, Yaşlı, Hasta Hükümlüler)

Yatar hesaplamasında bazı özel gruplar için farklı düzenlemeler yapılmıştır.

Çocuk Hükümlüler

18 yaşından küçükler için özel infaz kurumları vardır. Koşullu salıverme oranları genellikle daha düşüktür. Amaç, çocukların topluma kazandırılmasıdır.

Kadın Hükümlüler

Hamile veya küçük çocuğu bulunan kadınlar için ceza ertelenebilir veya denetimli serbestlik uygulanabilir. Bu durum, ailenin korunması amacıyla getirilmiştir.

Yaşlı Hükümlüler

65 yaş üstü hükümlüler için denetimli serbestlik daha geniş uygulanır. Ağır sağlık sorunları varsa cezaevinde kalmak yerine evde infaz yöntemleri kullanılabilir.

Hasta Hükümlüler

Ciddi sağlık sorunları olanlar için cezanın infazı ertelenebilir. Adli Tıp Kurumu raporu alınması zorunludur.

İnfaz Yatar Hesaplamasında Erteleme ve Cezaların Birleştirilmesi

Bazı durumlarda ceza infazı ertelenebilir veya birden fazla ceza birleştirilerek tek infaz yapılır.

İnfaz Erteleme

Sağlık, ailevi durum veya eğitim gerekçeleriyle cezanın infazı belirli bir süre ertelenebilir. Ancak bu süre sınırsız değildir.

Cezaların Birleştirilmesi

Hükümlü hakkında birden fazla ceza varsa, bu cezalar toplanır ve tek infaz rejimi uygulanır. Bu durumda koşullu salıverme ve denetimli serbestlik hesabı toplam ceza üzerinden yapılır.Örneğin;z

Bir kişi 6 yıl ve 4 yıl olmak üzere iki ayrı ceza aldıysa, toplam ceza 10 yıl kabul edilir ve yatar hesabı buna göre yapılır.

Yargıtay ve İnfaz Hakimliği Kararlarında Yatar Hesabı

Yargıtay kararları, infaz hukukunun nasıl uygulanacağını gösteren en önemli kaynaklardandır.

Gizli İnfaz Hataları

Yargıtay, infaz hakimliklerinin yanlış yatar hesabı yaptığı durumlarda sıkça bozma kararı vermektedir. Özellikle tekerrür hükümlerinin gözden kaçırılması bu hatalara örnektir.

Koşullu Salıverme Kararları

Yargıtay, iyi hal değerlendirmesinde objektif kriterlere uyulmasını istemektedir. Keyfi şekilde koşullu salıvermenin reddi hukuka aykırıdır.

Denetimli Serbestlik Kararları

Yargıtay, denetimli serbestlik başvurularının reddedilmesi halinde gerekçeli karar verilmesini şart koşmaktadır. Bu da hükümlülerin haklarını koruyan önemli bir güvencedir.

İnfaz Yatar Hesaplama

İnfaz yatar hesaplama, ceza hukukunun en çok merak edilen ve en fazla yanlış anlaşılan konularından biridir. Cezaevinde fiilen geçirilecek sürenin hesaplanması, yalnızca mahkeme kararına bakılarak yapılamaz; suçun niteliği, koşullu salıverme oranı, denetimli serbestlik süresi, tekerrür hükümleri ve hükümlünün davranışları dikkate alınmalıdır.

Son yıllarda yapılan yasal değişiklikler, özellikle denetimli serbestlik kurumunu genişletmiş ve cezaevinde geçirilen süreleri önemli ölçüde azaltmıştır. Bununla birlikte, ağır suçlarda infaz oranlarının artırılmasıyla toplum güvenliği de gözetilmektedir.

Dolayısıyla infaz yatar hesaplaması, her olayda ayrı değerlendirilmesi gereken, hem hukukçular hem de hükümlüler açısından kritik bir konudur.

İnfaz Yatar Hesaplaması Hakkında Sık Sorulan Sorular

İnfaz yatar hesaplama nedir?

Mahkeme tarafından verilen hapis cezasının, infaz kuralları çerçevesinde cezaevinde fiilen ne kadarının geçirileceğini gösteren hesaptır.

10 yıl ceza alan biri kaç yıl yatar?

Suçun niteliğine göre değişir. Genel suçlarda 5 yıl, ağır suçlarda 6 yıl, terör suçlarında 7,5 yıl cezaevinde kalınır. Denetimli serbestlik uygulanırsa bu süre daha da kısalır.