Bilişim Suçları ve Cezaları (Siber Suçlar) - Avukat Samsun

Bilişim Suçları ve Cezaları (Siber Suçlar)

Günümüzde internet, sosyal medya, mobil uygulamalar ve dijital sistemler hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Ancak bu teknolojik gelişmeler, beraberinde yeni suç türlerini de doğurdu. İşte bu suçlara “bilişim suçları” veya diğer adıyla “siber suçlar” denilmektedir.

Bilişim suçları, yalnızca bireyleri değil, şirketleri, kamu kurumlarını ve hatta devletlerin güvenliğini tehdit eden boyutlara ulaşmıştır. Siber saldırılar, milyonlarca kişinin kişisel verilerinin çalınmasına, bankalardan yasa dışı para transferlerine, ulusal güvenlik sırlarının ifşasına neden olabilmektedir.

Türkiye’de bilişim suçları özellikle son yıllarda ciddi artış göstermiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Komutanlığı’nın siber suçlarla mücadele birimleri, her yıl on binlerce dosya üzerinde işlem yapmaktadır. Bu da konunun ne kadar hayati olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Bilişim Suçlarının Tanımı ve Türk Hukukundaki Yeri

Bilişim Suçlarının Tanımı

Bilişim suçları, genel olarak bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak işlenen suçlar olarak tanımlanır. Başka bir ifadeyle, bilgisayar, cep telefonu, tablet, internet ağı veya herhangi bir dijital cihaz kullanılarak işlenen suçlar bilişim suçu kapsamına girer.

Türk Hukukundaki Yeri

Türk Ceza Kanunu’nda bilişim suçlarına ilişkin düzenlemeler özellikle TCK 243–246. maddeler arasında yer almaktadır. Bunun yanında TCK 135-140 arasında kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler, TCK 158’de bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle dolandırıcılık gibi hükümler de bilişim suçlarını kapsamaktadır.

Bilişim suçları ayrıca 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında da değerlendirilmektedir. Bu kanun, internet içerik sağlayıcılarını, yer sağlayıcıları ve erişim sağlayıcıları düzenler.

Bilişim Suçlarının Özellikleri

a) Suçun İşlenme Yöntemleri

Bilgisayar korsanlığı (hacking)
Kimlik avı (phishing)
Sahte web siteleri
Zararlı yazılım (malware, ransomware) kullanımı
Sosyal mühendislik yöntemleri

b) Klasik Suçlardan Farkları

Fail genellikle kimliğini gizleyebilir.
Suç sınır ötesi işlenebilir.
Deliller elektronik ortamda bulunur ve kolayca silinebilir.
Mağdur sayısı tek kişi olabileceği gibi milyonlarca kişi de olabilir.

Bu özellikler, bilişim suçlarını klasik suçlara göre daha karmaşık hale getirmektedir.

Bilişim Suçlarının Türleri

Bilişim suçları çok geniş bir yelpazeye sahiptir. Türk hukukunda en sık rastlanan türleri şunlardır:

a) Sistemlere İzinsiz Erişim (Hacking)

TCK 243 kapsamında düzenlenmiştir. Bir bilişim sistemine hukuka aykırı şekilde giren veya orada kalmaya devam eden kişi suç işlemiş olur.

b) Verileri Bozma, Yok Etme veya Değiştirme

TCK 244 kapsamında düzenlenir. Bir kişinin bilgisayarındaki dosyaları silmek, değiştirmek veya sistemi kullanılmaz hale getirmek bu kapsamdadır.

c) Banka veya Kredi Kartı Dolandırıcılığı

TCK 245’e göre, başkasına ait banka veya kredi kartını izinsiz kullanmak suçtur. Özellikle internet alışverişlerinde sıkça görülür.

d) İnternet Üzerinden Dolandırıcılık

TCK 158/1-f kapsamında, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle yapılan dolandırıcılık nitelikli hal olarak kabul edilmiştir.

e) Çocuk İstismarı ve Yasa Dışı İçerik

Çocuk pornografisi veya yasa dışı içeriklerin paylaşılması, TCK’da ağır şekilde cezalandırılmaktadır.

f) Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Kullanımı

TCK 135 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Bir kişinin fotoğrafını, özel bilgilerini izinsiz paylaşmak suçtur.

g) Nefret Söylemi ve Hakaret

Sosyal medya üzerinden yapılan hakaretler, iftiralar veya nefret söylemleri de bilişim suçları kapsamında değerlendirilir.

h) Siber Zorbalık

Özellikle çocuk ve gençler arasında yaygındır. Sosyal medya üzerinden sürekli taciz, tehdit veya aşağılayıcı paylaşımlar yapılması siber zorbalık suçunu oluşturur.

Türk Ceza Kanunu’nda Bilişim Suçları

Türk Ceza Kanunu (TCK), bilişim suçlarını doğrudan düzenleyen hükümler getirmiştir. Özellikle 243, 244, 245 ve 246. maddeler, bilişim sistemlerine ilişkin suçları kapsamaktadır. Bunun yanı sıra farklı maddelerde de bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen suçlar yer alır.

a) TCK m.243: Bilişim Sistemine Girme

Bir bilişim sistemine hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kişi bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
Eğer bu fiil sistemin içerdiği verilerin yok olmasına veya değişmesine neden olmuşsa ceza artırılır.
Örneğin, bir kişinin e-posta hesabına izinsiz girilmesi bu suçu oluşturur.

b) TCK m.244: Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme

Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Eğer bu fiiller banka veya kredi kurumlarına ait sistemlere karşı işlenmişse ceza daha ağır uygulanır.

c) TCK m.245: Banka ve Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması

Başkasına ait bir banka veya kredi kartını izinsiz olarak kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına çıkar sağlayan kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Ayrıca, sahte kart üretenler veya satanlar da aynı şekilde ağır cezalara çarptırılır.

Bilişim Suçlarının Cezaları

Bilişim suçlarının cezaları, suçun niteliğine ve mağdurun zararına göre değişiklik gösterir.

a) Hapis Cezaları

Sisteme izinsiz girme: 1 yıla kadar hapis
Sistemi engelleme, bozma: 1–5 yıl hapis
Banka/kredi kartı suçu: 3–6 yıl hapis
Nitelikli dolandırıcılık: 4–10 yıl hapis

b) Para Cezaları

Bazı bilişim suçlarında hapis cezasına ek olarak binlerce güne kadar adli para cezası uygulanır.

c) Nitelikli Haller

Suçun kamu kurumlarına ait sistemlere karşı işlenmesi
Suçun organize şekilde işlenmesi
Suçun ekonomik kriz yaratacak şekilde büyük boyutlu olması

Bu durumlarda ceza artırılır.

Uluslararası Hukukta Bilişim Suçları

Bilişim suçları sınır tanımayan bir yapıya sahiptir. Bu nedenle uluslararası düzeyde işbirliği büyük önem taşır.

a) Avrupa Siber Suçlar Sözleşmesi (Budapeşte Sözleşmesi)

Türkiye, Budapeşte Sözleşmesi’ne taraf ülkelerden biridir. Bu sözleşme, siber suçlarla mücadelede uluslararası standartları belirler ve ülkeler arasında işbirliğini öngörür.

b) Avrupa Birliği ve ABD Uygulamaları

AB ülkeleri siber suçlarla ilgili özel düzenlemeler getirmiştir.
ABD’de Computer Fraud and Abuse Act (CFAA) kapsamında ağır yaptırımlar vardır.

c) Türkiye’nin Uluslararası Yükümlülükleri

Türkiye, INTERPOL ve Europol ile işbirliği yaparak sınır ötesi bilişim suçlarıyla mücadele etmektedir.

Bilişim Suçlarıyla Mücadelede Kullanılan Yöntemler

a) Adli Bilişim ve Dijital Deliller

Bilişim suçlarının aydınlatılmasında adli bilişim uzmanları kritik rol oynar. Bilgisayarlardan, cep telefonlarından ve ağlardan elde edilen veriler hukuka uygun şekilde incelenir.

b) Kolluk Kuvvetlerinin Yetkileri

Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ve Jandarma Siber Suçlarla Mücadele Birimi, Türkiye’de bilişim suçlarına karşı özel ekiplerle çalışmaktadır.

c) Mahkeme Süreçleri

Delillerin elektronik ortamda olması, mahkeme süreçlerini karmaşık hale getirir. Hakim, dijital delillerin geçerliliğini değerlendirerek karar verir.

Siber Güvenlik ve Önleyici Tedbirler

Bilişim suçlarının artması, bireylerin ve kurumların güvenlik önlemlerini artırmasını zorunlu kılmıştır.

a) Bireyler İçin Önlemler

Güçlü şifreler kullanmak
İki faktörlü kimlik doğrulama
Antivirüs programları
Sosyal medya paylaşımlarında dikkatli olmak

b) Şirketler İçin Güvenlik Politikaları

Güvenlik duvarları ve şifreleme sistemleri
Çalışanlara siber güvenlik eğitimi
Düzenli sistem güncellemeleri
Siber saldırılara karşı acil eylem planı

c) Devletin Siber Güvenlik Stratejileri

Türkiye’de Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi kapsamında kamu kurumları korunmakta, kritik altyapılar için özel güvenlik tedbirleri alınmaktadır.

Bilişim Suçlarında Mağdurların Hakları

Bilişim suçlarının mağduru olan kişiler, hukuki yollara başvurma hakkına sahiptir.

a) Suç Duyurusu ve Şikayet Yolları

Mağdurlar, en yakın savcılığa suç duyurusunda bulunabilir. Ayrıca Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı’nın çevrim içi ihbar sistemleri üzerinden de şikayet yapılabilir.

b) Tazminat Davası Açma Hakkı

Maddi ve manevi zarar gören kişiler, fail hakkında ayrıca tazminat davası açabilir. Özellikle itibar kaybı, kişisel verilerin ifşası veya mali zararlar bu kapsamdadır.

Çocukların ve Gençlerin Siber Suçlardan Korunması

Bilişim suçlarının en hassas boyutlarından biri, çocuk ve gençlerin korunmasıdır. Çünkü internet ortamında en fazla risk altında olan grup, çoğu zaman farkında olmadan suçla karşılaşan çocuklardır.

a) Çocukların Karşılaşabileceği Tehlikeler

Siber zorbalık: Sosyal medyada alay edilme, hakaret edilme veya dışlanma.
Çocuk istismarı içerikleri: TCK’da ağır şekilde cezalandırılan çocuk pornografisi ve istismar görüntüleri.
Oyun bağımlılığı ve yasa dışı oyun içi satın alımlar.
Kişisel bilgilerin paylaşılması: Adres, okul adı veya telefon numarası gibi bilgilerin kötü niyetli kişilerce kullanılması.

b) Ailelerin ve Eğitimcilerin Rolü

Çocukların internet kullanımını tamamen yasaklamak yerine bilinçli kullanım sağlanmalıdır.
Ebeveynler, çocuklarının sosyal medya hesaplarını düzenli olarak takip etmeli, gerektiğinde filtreleme yazılımları kullanmalıdır.
Okullarda siber güvenlik ve bilinçli internet kullanımı dersleri verilmelidir.

c) Hukuki Koruma Mekanizmaları

Çocuklara yönelik bilişim suçlarında Türk hukukunda ağır cezalar öngörülmüştür. Ayrıca BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu), zararlı içeriklere erişimin engellenmesi için yetkilendirilmiştir.

Sosyal Medya ve Bilişim Suçları

Sosyal medya, bilişim suçlarının en yaygın işlendiği alanlardan biridir. Facebook, Instagram, Twitter (X), TikTok gibi platformlarda her gün binlerce suç teşkil eden içerik paylaşılmaktadır.

a) Sosyal Medya Üzerinden İşlenen Suçlar

Hakaret ve iftira
Kişisel verilerin paylaşılması
Tehdit ve şantaj
Dolandırıcılık (sahte hesaplarla para isteme)
Nefret söylemi ve ayrımcılık

b) 5651 Sayılı Kanun ve Sosyal Medya

Türkiye’de sosyal medya suçları genellikle 5651 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmektedir. Bu kanuna göre:

İçerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcıların sorumlulukları vardır.
Suç teşkil eden içerikler BTK tarafından erişime engellenebilir.
Sosyal medya şirketleri, Türkiye’de temsilcilik açmak zorundadır.

c) Bireylerin Alabileceği Önlemler

Bilinmeyen kişilerle iletişim kurmamak
Şüpheli bağlantılara tıklamamak
Özel fotoğraf ve bilgileri paylaşmamak
Hukuka aykırı içerik gördüğünde yetkililere bildirmek

Yargıtay Kararlarında Bilişim Suçları

Yargıtay, bilişim suçlarına ilişkin birçok emsal karar vermiştir.

a) Banka ve Kredi Kartı Suçları

Yargıtay kararlarında, internet üzerinden başkasına ait kredi kartını kullanarak alışveriş yapan kişilerin TCK 245 kapsamında cezalandırılması gerektiği açıkça vurgulanmıştır.

b) Kişisel Verilerin Paylaşılması

Bir kişinin özel fotoğraflarını sosyal medyada izinsiz paylaşmak, hem kişisel verilerin ihlali hem de özel hayatın gizliliğini ihlal suçu kapsamına girmektedir.

Türkiye’de Bilişim Suçlarının Artış Nedenleri

Bilişim suçlarının Türkiye’de hızla artmasının birçok nedeni vardır:

Teknolojinin hızlı gelişimi – Özellikle mobil cihazların yaygınlaşması, suç işlenmesini kolaylaştırmıştır.
Toplumun bilinç düzeyinin düşük olması – İnsanlar hala sahte e-postalara veya linklere kolayca kanabilmektedir.
Sosyal medyanın kontrolsüz kullanımı – Özellikle gençler ve çocuklar risk altındadır.
Ekonomik kriz ve maddi zorluklar – İnsanlar yasa dışı yollarla para kazanmaya yönelebilmektedir.
Uluslararası boyut – Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle de uluslararası hacker gruplarının hedefi haline gelmektedir.

Bilişim Suçlarının Geleceği ve Hukukun Rolü

Bilişim suçları, günümüzün en büyük güvenlik sorunlarından biridir. Gelecekte yapay zekâ, blockchain ve metaverse gibi teknolojiler geliştikçe, bu suçların kapsamı daha da genişleyecektir.

Türk hukuku, TCK ve 5651 sayılı Kanun ile önemli düzenlemeler getirmiştir. Ancak bilişim suçlarıyla mücadelede yalnızca cezai yaptırımlar yeterli değildir. Toplumun bilinçlendirilmesi, siber güvenlik yatırımları ve uluslararası işbirliği bu mücadelenin en önemli araçlarıdır.

Her birey, dijital dünyada daha dikkatli davranarak hem kendini hem de toplumu korumaya katkıda bulunabilir.