Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalar - Samsun Avukat

Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalar Nedir?

Eser sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen ve uygulamada en çok karşılaşılan sözleşme türlerinden biridir. Basitçe tanımlamak gerekirse, yüklenici belirli bir eseri ortaya koymayı, iş sahibi ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlenir. Buradaki “eser” somut bir bina olabileceği gibi soyut bir yazılım da olabilir. Önemli olan, ortaya konulan işin bir sonuç doğurmasıdır.

Eser sözleşmesi, taraflar arasında çeşitli borçlar doğurur. Bu borçların yerine getirilmemesi halinde ise uyuşmazlıklar doğar ve eser sözleşmesinden kaynaklanan davalar gündeme gelir. Örneğin yüklenicinin yaptığı bina ayıplıysa, iş sahibi “ayıptan doğan dava” açabilir. İş sahibi bedeli ödemezse, yüklenici “alacak davası” açabilir. Yani bu davalar, tarafların sözleşmeden doğan hak ve borçlarını koruma amacı taşır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddeleri eser sözleşmesini düzenler. Kanun, hem yüklenicinin hem de iş sahibinin haklarını dengelemeye çalışır. Çünkü bu sözleşme türü, özellikle inşaat, yazılım, üretim ve sanat gibi alanlarda sıkça karşımıza çıkar. Dolayısıyla eser sözleşmesinden doğan davalar da hukuk mahkemelerinin en yoğun alanlarından biridir.

Özetle, eser sözleşmesinden kaynaklanan davalar; bedel, ayıp, gecikme, fesih ve tazminat gibi çeşitli konularda tarafların birbirine karşı açabileceği davalardır. Bu davaların incelenmesi, hem yüklenici hem de iş sahibi açısından büyük önem taşır.

Eser Sözleşmesinin Unsurları

Eser sözleşmesinin geçerli olabilmesi için bazı unsurların bulunması gerekir. Bu unsurlar, sözleşmenin hem hukuki niteliğini hem de tarafların borçlarını belirler.

İş Görme Edimi (Eser Meydana Getirme)

Eser sözleşmesinin temel unsuru, yüklenicinin belirli bir eseri ortaya koyma borcudur. Bu eser somut bir yapı (örneğin bina, köprü) olabileceği gibi soyut bir ürün (örneğin yazılım, tasarım) da olabilir. Önemli olan, bir sonuç doğmasıdır. Hizmet sözleşmesinde olduğu gibi sadece bir “çaba” yeterli değildir.

Bedel (Ücret) Unsuru

Eser sözleşmesinin karşı tarafında iş sahibinin “bedel ödeme” borcu vardır. Bu bedel para olabileceği gibi, tarafların anlaşmasına bağlı olarak başka bir edim de olabilir. Ancak genellikle para şeklinde belirlenir. Bedelin belirlenmesi, taraflar arasında en çok uyuşmazlık çıkan konulardan biridir.

Tarafların Karşılıklı Borçları

Eser sözleşmesinde yüklenici “eser meydana getirme”, iş sahibi ise “bedel ödeme ve teslim alma” borcu altına girer. Bu karşılıklı borçların dengesi, sözleşmenin özünü oluşturur.

Dolayısıyla eser sözleşmesinin unsurları; iş görme edimi, bedel ve karşılıklı borçlar şeklinde özetlenebilir. Bu unsurlar olmadan eser sözleşmesinden söz edilemez.

Eser Sözleşmesinde Tarafların Hak ve Borçları

Eser sözleşmesi, iki taraflı bir sözleşmedir. Dolayısıyla hem yüklenici hem de iş sahibi çeşitli borçlar altına girer.

Yüklenicinin Borçları

Eseri Meydana Getirme Borcu

Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan eseri, iş sahibinin beklentilerine uygun şekilde ortaya koymak zorundadır.

Özen ve Sadakat Borcu

Yüklenici, işi yaparken mesleki bilgi ve becerisine uygun davranmak zorundadır. Ayrıca iş sahibinin menfaatlerini gözetmelidir.

Ayıpsız Teslim Borcu

Yapılan eser, ayıplı olmamalıdır. Eğer ayıplı ise iş sahibi dava açarak çeşitli seçimlik haklarını kullanabilir.

İş Sahibinin Borçları

Bedeli Ödeme Borcu

İş sahibi, yüklenicinin yaptığı işe karşılık sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür.

Teslim Alma Borcu

İş sahibi, tamamlanan eseri teslim almak zorundadır. Keyfi olarak teslimden kaçınamaz.

Bu hak ve borçların yerine getirilmemesi, eser sözleşmesinden kaynaklanan davaların doğmasına sebep olur.

Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalar

Eser sözleşmesinde taraflar borçlarını yerine getirmezse çeşitli davalar gündeme gelir. Bunlar arasında en sık görülenler şunlardır:

Alacak Davası

İş sahibi bedeli ödemezse, yüklenici alacağını tahsil için alacak davası açabilir.

Ayıptan Doğan Davalar

Yüklenici eseri ayıplı teslim ederse, iş sahibi ayıptan doğan seçimlik haklarını dava yoluyla ileri sürebilir.

Gecikmeden Doğan Davalar

Yüklenici eseri zamanında teslim etmezse, iş sahibi gecikmeden doğan zararlarını talep edebilir.

Sözleşmenin Feshi ve Tazminat Davaları

Taraflardan biri sözleşmeye aykırı davranırsa, karşı taraf sözleşmeyi feshedip tazminat davası açabilir.

Bu davalar, eser sözleşmesinin uygulanmasında en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardır.

Eser Sözleşmesinde Ayıp Kavramı ve Davalar

Eser sözleşmesinde en çok karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, ayıplı ifadır.

Ayıplı İfa Nedir?

Ayıplı ifa, eserin sözleşmeye uygun olmaması veya iş sahibinin beklentilerini karşılamaması demektir. Örneğin bir binanın çatısının su geçirmesi, bir yazılımın çalışmaması ayıplı ifadır.

İş Sahibinin Seçimlik Hakları

Ayıplı ifa halinde iş sahibi şu haklara sahiptir:

Bedel indirimi talep edebilir.
Eserin düzeltilmesini isteyebilir.
Sözleşmeden dönebilir.
Zararlarının tazminini talep edebilir.

Bu haklar, iş sahibine geniş bir koruma sağlar. Ancak iş sahibi, bu haklarını makul süre içinde kullanmalıdır.

Eser Sözleşmesinde Gecikme ve Davalar

Eser sözleşmesinde yüklenicinin en önemli borçlarından biri, eseri sözleşmede kararlaştırılan sürede tamamlayıp teslim etmektir. Eğer yüklenici bu borcunu yerine getirmezse, gecikme söz konusu olur.

Gecikmenin Şartları

Sözleşmede kesin bir teslim süresi öngörülmüş olmalıdır.
Bu süre yüklenicinin kusurundan dolayı geçirilmiş olmalıdır.
İş sahibi teslimi istemeye hazır durumda bulunmalıdır.

Örneğin bir inşaat sözleşmesinde yüklenicinin binayı 12 ayda teslim etmesi kararlaştırılmışsa, 15. ayda teslim edilmesi gecikmedir.

Gecikmenin Hukuki Sonuçları

Gecikme halinde iş sahibi şu haklara sahiptir:

Zararlarının tazminini talep edebilir.
Sözleşmeden dönebilir.
Eseri kabul edip bedelde indirim isteyebilir.

Ancak iş sahibi bu haklarını kullanabilmek için yükleniciye süre verip ihtar çekmelidir.

Gecikme Halinde Açılabilecek Davalar

Tazminat davası: Gecikme nedeniyle uğranılan zararların karşılanması için açılır.
Fesih davası: Sözleşmeden dönme hakkı kullanılırsa açılır.
Bedel indirimi davası: Eseri kabul edip bedelde indirim talep edilmesi halinde açılır.

Görüldüğü üzere, gecikme sadece yüklenici için değil, iş sahibi için de ciddi hukuki sonuçlar doğurur. Bu nedenle eser sözleşmelerinde teslim süreleri dikkatle düzenlenmeli ve uyuşmazlıklar önceden önlenmeye çalışılmalıdır.

Yüklenicinin Ücreti ve Alacak Davaları

Eser sözleşmesinin özünü, yüklenicinin eser meydana getirmesi, iş sahibinin ise bunun karşılığında bedel ödemesi oluşturur. Ancak uygulamada en çok yaşanan sorunlardan biri, bedelin ödenmemesidir.

Sözleşmede Belirlenen Bedelin Ödenmemesi

İş sahibi, yüklenici eseri tamamladığında ve teslim ettiğinde bedeli ödemek zorundadır. Bedelin ödenmemesi halinde yüklenici alacak davası açarak parasını talep edebilir.

Fahiş Bedel Tartışmaları

Bazen taraflar arasında belirlenen bedel, işin niteliğine göre aşırı yüksek olabilir. Bu durumda iş sahibi, “fahiş bedel” iddiasıyla dava açabilir. Mahkeme, hakkaniyet ilkelerine göre bedeli yeniden belirleyebilir.

Yüklenicinin Alacak Davası

Yüklenici, yaptığı işin karşılığını almak için alacak davası açar. Bu dava genellikle iş sahibinin ödeme yapmaması, eksik ödeme yapması veya bedelin düşük belirlenmesi halinde gündeme gelir. Yargılama sırasında bilirkişi incelemesi yapılarak işin gerçek değeri belirlenir. Mahkeme de bu değer üzerinden karar verir.

Sonuç olarak, eser sözleşmesine dayanan alacak davaları eser sözleşmesinden doğan en temel uyuşmazlıklardan biridir. Çünkü yüklenici emeğinin karşılığını, iş sahibi de ödediği paranın karşılığını almak ister.

Eser Sözleşmesinde Sözleşmenin Feshi

Eser sözleşmesinde taraflardan biri yükümlülüklerini yerine getirmezse, sözleşmenin feshi gündeme gelebilir.

İş Sahibinin Fesih Hakkı

İş sahibi, yüklenici işe hiç başlamaz veya işi sözleşmeye aykırı şekilde yürütürse sözleşmeyi feshedebilir. Ayrıca iş sahibi, istediği zaman sebepsiz fesih hakkına da sahiptir. Ancak bu durumda yüklenicinin yaptığı işlerin ve masrafların karşılığını ödemek zorundadır.

Yüklenicinin Fesih Hakkı

Yüklenici de iş sahibinin edimlerini yerine getirmemesi halinde (örneğin bedeli ödememesi) sözleşmeyi feshedebilir.

Fesih Halinde Açılacak Davalar

Tazminat davaları: Fesih nedeniyle uğranılan zararların karşılanması için açılır.
Alacak davaları: Yüklenicinin yaptığı işlerin karşılığını talep etmek için açılır.
İade davaları: İş sahibinin yaptığı ödemelerin iadesi için açılır.

Sözleşmenin feshi, taraflar arasında ciddi mali sonuçlar doğurur. Bu nedenle fesih kararının mutlaka dikkatli verilmesi gerekir.

Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Zamanaşımı Süreleri

Eser sözleşmesinden doğan davaların açılabilmesi için belirli süreler vardır. Bu sürelere “zamanaşımı” denir.

Genel Zamanaşımı Süresi

Türk Borçlar Kanunu’na göre genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bedel davaları gibi genel alacak davalarında bu süre uygulanır.

Ayıptan Doğan Davalarda Zamanaşımı

Ayıptan doğan davalarda süre daha kısadır:

Taşınır eserlerde 2 yıl,
Taşınmaz eserlerde 5 yıl.
Ancak yüklenici ağır kusurlu ise süre 20 yıla kadar çıkabilir.

Yargıtay Kararlarında Zamanaşımı Uygulaması

Yargıtay, zamanaşımı sürelerini çok sıkı uygulamaktadır. Süresi içinde açılmayan davalar reddedilir. Bu nedenle tarafların haklarını kaybetmemesi için zamanaşımı sürelerini takip etmesi önemlidir.

Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalarda İspat Yükü

Eser sözleşmesinden doğan davalarda ispat yükü taraflara göre değişir.

Yüklenicinin İspat Yükü

Bedel davası açan yüklenici, eseri sözleşmeye uygun şekilde yaptığını ispat etmek zorundadır.

İş Sahibinin İspat Yükü

Ayıplı ifa iddiasında bulunan iş sahibi, eserin ayıplı olduğunu ve zarara uğradığını ispatlamalıdır.

Yargılama Sürecinde Bilirkişi İncelemesi

Eser sözleşmesi davalarında teknik konular sıkça gündeme gelir. Bu nedenle mahkemeler genellikle bilirkişi incelemesi yaptırır. Örneğin bir binanın ayıplı olup olmadığını, inşaat bilirkişileri inceler.

İspat yükü ve bilirkişi raporları, bu davaların sonucunu doğrudan etkiler.

Yargıtay Kararlarında Eser Sözleşmesinden Doğan Davalar

Eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, uygulamada en sık mahkemeye taşınan davalar arasında yer alır. Yargıtay’ın bu konuda verdiği kararlar, hem hukukçular hem de taraflar açısından yol gösterici niteliktedir.

Bedel Davaları

Bedel davalarında Yargıtay’ın öncelikli kriteri, yüklenicinin eseri gerçekten sözleşmeye uygun şekilde tamamlamış olup olmadığıdır. Eğer iş eksik veya ayıplı ise yüklenici bedel talebinde bulunamaz. Ayrıca Yargıtay, bedelin belirlenmesinde bilirkişi raporlarına büyük önem verir.

Gecikme Davaları

Yargıtay, gecikme davalarında “kesin süre” kavramını sıkı bir şekilde uygular. Yüklenici, belirlenen süre içinde işi teslim etmezse, iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceğini kabul eder. Ancak iş sahibinin gecikmeyi kabul ederek teslimi beklemesi halinde, sadece gecikme tazminatı talep edebileceğini belirtir.

Sonuç olarak, Yargıtay içtihatları, eser sözleşmesi davalarının sonucunu belirleyen en önemli kaynaklardan biridir. Bu nedenle dava açmadan önce Yargıtay kararlarının incelenmesi büyük önem taşır.

Eser Sözleşmesi ile Hizmet Sözleşmesi Arasındaki Farklar

Eser sözleşmesi ile hizmet sözleşmesi zaman zaman karıştırılmaktadır. Ancak bu iki sözleşme arasında ciddi farklar vardır.

Hukuki Nitelik Farkı

Eser sözleşmesinde yüklenici, bir eser ortaya koymayı taahhüt eder. Hizmet sözleşmesinde ise işçi, işverene belirli bir süre boyunca emek ve zamanını sunar.

Ücretin Belirlenmesi

Eser sözleşmesinde ücret, ortaya çıkan sonuca göre ödenir. Hizmet sözleşmesinde ise ücret, genellikle aylık maaş veya düzenli ödeme şeklindedir.

Sonuç Sorumluluğu

Eser sözleşmesinde yüklenici, ortaya çıkan eserin kalitesinden sorumludur. Hizmet sözleşmesinde ise işçi sadece özen borcu altındadır, kesin bir sonuç ortaya çıkarmak zorunda değildir.

Bu farklar, uyuşmazlıkların çözümünde büyük rol oynar. Yanlış sözleşme türüne dayanarak dava açılması, davanın reddedilmesine yol açabilir.

Günlük Hayatta Eser Sözleşmesine Örnekler ve Davalar

Eser sözleşmeleri günlük hayatın birçok alanında karşımıza çıkar.

İnşaat Sözleşmeleri

En çok bilinen eser sözleşmesi örneği inşaat sözleşmeleridir. Müteahhit, belirli bir süre içinde binayı tamamlamayı üstlenir. İş sahibi ise bunun karşılığında belirlenen bedeli öder. Bu alanda en çok açılan davalar; ayıplı inşaat, gecikme ve bedel davalarıdır.

Yazılım Geliştirme Sözleşmeleri

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte yazılım geliştirme sözleşmeleri de eser sözleşmesi kapsamına girmektedir. Bir yazılımcı, iş sahibine belirli bir yazılım programı hazırlamayı üstlenir. Bu durumda iş sahibi, program ayıplı çalışıyorsa veya zamanında teslim edilmezse dava açabilir.

Sanatsal Eser Sözleşmeleri

Bir ressamın tablo yapmayı, bir heykeltıraşın heykel ortaya koymayı taahhüt etmesi de eser sözleşmesidir. Bu tür sözleşmelerde uyuşmazlıklar genellikle teslim süresi veya bedel üzerinden çıkar.

Görüldüğü üzere eser sözleşmeleri, hem ticari hem de kişisel hayatta çok geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Eser Sözleşmesinde Uyuşmazlıkların Çözümü

Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar her zaman mahkemeye taşınmak zorunda değildir.

Arabuluculuk

Özellikle 2018 yılında yapılan düzenlemelerle birlikte, eser sözleşmesinden doğan birçok dava için arabuluculuk zorunlu hale getirilmiştir. Eser sözleşmesinden kaynaklanan davalarda da, açılacak davanın türüne göre arabuluculuk zorunlu olabilmektedir.

Tahkim

Taraflar, sözleşmeye koyacakları bir maddeyle uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözülmesini kararlaştırabilir. Tahkim, genellikle uluslararası inşaat ve teknoloji projelerinde tercih edilmektedir.

Mahkeme Süreci

Arabuluculuk veya tahkim yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklar mahkemeye taşınır. Asliye Hukuk Mahkemeleri, bu davaların görülmesinde görevli mahkemelerdir. Mahkemeler genellikle bilirkişi raporlarına dayanarak karar verir.

Uyuşmazlıkların çözümünde hangi yolun seçileceği, tarafların hem zaman hem de maliyet açısından büyük önem taşır.

Sözleşme Hukuku Avukatı Samsun

Eser sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen ve günlük hayatta sıkça karşılaşılan bir sözleşme türüdür. İnşaat, yazılım, sanat ve daha birçok alanda uygulama alanı bulur. Bu sözleşmeden doğan davalar ise genellikle bedel, ayıp, gecikme ve fesih konularında ortaya çıkar.

Yargıtay kararları, eser sözleşmesinden doğan davalarda hem yüklenicinin hem de iş sahibinin haklarını koruyacak şekilde dengeli bir yaklaşım sergiler. Ancak davaların başarılı bir şekilde yürütülebilmesi için zamanaşımı sürelerine dikkat edilmeli, ispat yükü doğru şekilde yerine getirilmelidir.

Sonuç olarak, eser sözleşmesinden kaynaklanan davalar teknik bilgi gerektiren, uzun ve detaylı yargılama süreçleri doğurabilen davalardır. Bu nedenle tarafların uzman bir avukattan hukuki destek alması en doğru yaklaşım olacaktır.

Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalar Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Eser sözleşmesinden kaynaklanan en sık dava türü hangisidir?

En sık görülen davalar; ayıplı ifa davaları, alacak davaları ve gecikmeden doğan davalardır.

Eser sözleşmesinde ayıptan doğan dava süresi ne kadardır?

Taşınır eserlerde 2 yıl, taşınmaz eserlerde 5 yıl, ağır kusur halinde ise 20 yıl zamanaşımı süresi vardır.

Eser sözleşmesi ile hizmet sözleşmesi arasındaki en temel fark nedir?

Eser sözleşmesinde sonuç sorumluluğu vardır; yüklenici belirli bir eser ortaya koymak zorundadır. Hizmet sözleşmesinde ise işçi sadece özen borcu altındadır.

Eser sözleşmesinde arabuluculuk zorunlu mudur?

Evet, birçok eser sözleşmesinden doğan dava için arabuluculuk dava şartı haline gelmiş olmakla birlikte, bu durum açılacak davanın türüne ve taraflarına göre değişebilmektedir.