Nafakanın Kaldırılması Davası - Samsun Nafaka Avukatı

Nafakanın Kaldırılması Davası, Nafaka Nasıl Kaldırılır?

Nafaka, Türk Medeni Kanunu’nda boşanma veya ayrılık sonrası tarafların maddi durumlarını düzenlemek için öngörülmüş bir hukuki kurumdur. Boşanma sonrası taraflardan birinin yoksulluğa düşmemesi için veya çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin karşılanabilmesi amacıyla nafaka bağlanır. Ancak nafaka, her zaman süresiz bir şekilde devam etmek zorunda değildir. Belli şartların oluşması halinde nafakanın kaldırılması mümkündür.

Özellikle yoksulluk nafakası konusunda en çok tartışılan konu, bu nafakanın süresiz olup olmayacağıdır. Türk hukukunda nafaka kural olarak süresiz bağlanabilmektedir. Ancak nafaka alacaklısının evlenmesi, ekonomik durumunun düzelmesi, fiilen evlilik benzeri bir hayat sürmesi gibi hallerde nafakanın kaldırılması gündeme gelir.

Türk Hukukunda Nafaka Türleri

Nafakanın kaldırılması davasını anlamak için önce nafaka türlerini bilmek gerekir. Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen nafaka türleri şunlardır:

Tedbir Nafakası:
Boşanma davası devam ederken taraflardan birine veya çocuğa geçici olarak bağlanan nafakadır. Dava sonuçlandığında sona erer.
İştirak Nafakası:
Velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katılması için ödemekle yükümlü olduğu nafakadır. Çocuğun ergin olmasıyla sona erer.
Yoksulluk Nafakası:
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa, diğer tarafın mali gücü oranında ödediği nafakadır. En çok kaldırılması talep edilen nafaka türüdür.
Yardım Nafakası:
Kan hısımları arasında bakıma muhtaç olan kişilere ödenen nafakadır.

Nafakanın kaldırılması davaları genellikle yoksulluk nafakası üzerinde yoğunlaşır. Çünkü iştirak nafakası çocuğun yararına olup erginlik yaşına kadar devam eder; tedbir nafakası ise zaten geçici niteliktedir.

Nafakanın Kaldırılması Davası Nedir?

Nafakanın kaldırılması davası, mahkemece hükmedilen nafakanın sona erdirilmesi için açılan davadır. Bu dava, nafaka alacaklısının durumunda değişiklikler meydana gelmesi ya da nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi durumunda gündeme gelir.

Nafakanın kaldırılabileceği haller şunlardır:

Nafaka alacaklısı evlenirse nafaka kendiliğinden sona erer.
Nafaka alacaklısı fiilen evli gibi yaşıyorsa mahkeme kararıyla nafaka kaldırılabilir.
Nafaka alacaklısının yoksulluğu ortadan kalkarsa nafaka kaldırılabilir.
Nafaka alacaklısı düzenli bir iş bulmuş, maaş alıyor veya malvarlığı edinmişse nafaka kaldırılabilir.
Nafaka yükümlüsünün ödeme gücü ortadan kalkmışsa, mahkeme nafakayı kaldırabilir veya azaltabilir.

Bu dava sonucunda mahkeme, nafakayı tamamen kaldırabilir, azaltabilir veya devamına karar verebilir.

Nafakanın Kaldırılması Davasını Kim Açabilir?

Nafakanın kaldırılması davasını genellikle nafaka borçlusu açar. Çünkü nafaka ödeme yükümlülüğü kendisine yüklenen kişi, şartların değiştiğini ileri sürerek nafakanın kaldırılmasını talep eder.

Nafaka Borçlusu: Nafaka ödeyen kişi, şartların değişmesi halinde mahkemeye başvurarak nafakanın kaldırılmasını isteyebilir.
Nafaka Borçlusunun Mirasçıları: Nafaka şahsa bağlı bir hak olduğundan, borçlunun ölümüyle sona erer. Ancak bazı hallerde mirasçılar da nafakanın kaldırılması davası açabilir.
Nafaka Alacaklısı: Eğer nafaka alacaklısı artık nafakaya ihtiyaç duymuyorsa kendi isteğiyle de nafakanın kaldırılması için başvurabilir.

Bu dava için herhangi bir süre sınırlaması yoktur. Şartların değiştiği her zaman, nafakanın kaldırılması talep edilebilir.

Nafakanın Kaldırılmasını Gerektiren Sebepler

Nafakanın kaldırılması için haklı sebeplerin bulunması gerekir. Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına göre nafakanın kaldırılmasına sebep olan durumlar şunlardır:

Nafaka Alacaklısının Evlenmesi

Nafaka alacaklısı yeniden evlenirse, nafaka kendiliğinden sona erer. Bu durumda dava açmaya gerek yoktur. Örneğin, boşanma sonrası eşine yoksulluk nafakası ödeyen bir kişi, eski eşinin evlendiğini öğrendiğinde ödemeyi durdurabilir.

Fiilen Evlilik Benzeri Birliktelik Yaşaması

Nafaka alacaklısı evlenmese bile, evliymiş gibi bir birliktelik sürdürüyorsa, mahkeme kararıyla nafaka kaldırılabilir. Yargıtay kararlarında sıkça görüldüğü üzere, birlikte yaşama durumunda nafakanın devam etmesi hukuka aykırıdır.

Yoksulluğun Ortadan Kalkması

Nafaka, nafaka alacaklısının yoksulluğa düşmesini önlemek için bağlanır. Ancak nafaka alacaklısı ekonomik olarak güçlenmişse, nafakaya gerek kalmaz. Örneğin, düzenli bir işe girmiş veya yüksek gelir elde etmeye başlamışsa nafaka kaldırılabilir.

Nafaka Alacaklısının Çalışmaya Başlaması

Nafaka alacaklısı, düzenli maaş aldığı bir işe girmişse artık nafakaya muhtaç sayılmaz. Bu durumda nafakanın kaldırılması talep edilebilir.

Malvarlığı veya Miras Edinmesi

Nafaka alacaklısı yüksek değerli bir malvarlığına sahip olmuş ya da miras yoluyla gelir elde etmişse, nafaka kaldırılabilir. Çünkü artık yoksulluk durumu ortadan kalkmıştır.

Nafaka Yükümlüsünün Ödeme Gücünü Kaybetmesi

Nafaka borçlusu işsiz kalabilir, iflas edebilir veya ciddi bir sağlık sorunu nedeniyle çalışamaz hale gelebilir. Bu durumda nafakanın azaltılması ya da tamamen kaldırılması mümkündür.

Tüm bu sebepler, somut belgelerle ispatlanmak zorundadır. Aksi halde mahkeme, nafakanın kaldırılmasını reddedebilir.

Nafakanın Kaldırılması Davasında Mahkemenin Yetkisi

Nafakanın kaldırılması davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Eğer bulunduğunuz yerde aile mahkemesi yoksa, Asliye Hukuk Mahkemesi bu sıfatla davaya bakar.

Yetkili mahkeme ise, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Ancak nafaka borçlusu da kendi yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir.

Bu düzenleme, tarafların kolayca dava açabilmesi için getirilmiştir. Uygulamada en çok açılan nafaka kaldırma davaları, yoksulluk nafakası ile ilgilidir.

Nafakanın Kaldırılması Davası Nasıl Açılır?

Nafakanın kaldırılması için izlenecek yol şu şekildedir:

1. Dava Dilekçesi Hazırlama:Nafakanın kaldırılmasını talep eden kişi, Aile Mahkemesi’ne başvurmak için dava dilekçesi hazırlar. Dilekçede, nafakanın hangi sebeplerle kaldırılması gerektiği açıkça yazılır.

2. Delillerin Sunulması:

o Nafaka alacaklısının çalıştığını gösteren SGK kayıtları

o Tapu kayıtları (malvarlığı edinmişse)

o Banka dökümleri

o Tanık beyanları

o Evlenme cüzdanı veya fiili birlikteliği ispatlayan belgeler

3. Mahkeme Süreci:Mahkeme tarafları dinler, delilleri değerlendirir ve gerekirse sosyal inceleme raporu alır.

4. Karar:

o Nafaka tamamen kaldırılabilir.

o Nafaka miktarı azaltılabilir.

o Nafakanın devamına karar verilebilir.

Avukatla dava açmak zorunlu değildir; ancak hukuki sürecin teknik yönleri olduğundan avukatla hareket etmek hak kaybı yaşamamak açısından önemlidir.

Nafakanın Kaldırılması Davasında İspat Yükü

Nafakanın kaldırılmasını isteyen taraf, iddiasını ispatlamak zorundadır. Yani nafaka borçlusu, nafaka alacaklısının artık nafakaya ihtiyaç duymadığını kanıtlamalıdır.

İspat için kullanılabilecek deliller:

· SGK kayıtları (nafaka alacaklısının çalıştığını gösterir)

· Tapu kayıtları (gayrimenkul sahibi olduğunu kanıtlar)

· Banka hesap dökümleri

· Tanık beyanları

· Fotoğraf, mesaj veya sosyal medya kayıtları (fiili birliktelik ispatı için)

· Miras belgeleri

Mahkeme, tarafların sunduğu delilleri değerlendirir ve gerektiğinde araştırma yapar. Örneğin, nafaka alacaklısının işyerinden maaş bordrosu istenebilir.

İspat yükünün doğru şekilde yerine getirilmesi, davanın sonucunu doğrudan etkiler.

Nafakanın Kaldırılması Davasının Sonuçları

Mahkemenin verdiği karar, tarafların hayatında önemli sonuçlar doğurur:

· Nafakanın Kaldırılması: Eğer şartlar gerçekleşmişse, nafaka tamamen kaldırılır ve artık ödeme yükümlülüğü sona erer.

· Nafakanın Azaltılması: Mahkeme, tamamen kaldırmak yerine miktarın azaltılmasına karar verebilir.

· Nafakanın Devam Etmesi: Eğer şartlar oluşmamışsa, nafaka ödenmeye devam eder.

Örneğin, nafaka alacaklısı düşük maaşlı bir işe girmişse mahkeme, nafakayı tamamen kaldırmak yerine miktarı düşürebilir.

Nafakanın Kaldırılması Davasının Süresi

Nafakanın kaldırılması davalarının süresi, davanın görüldüğü mahkemenin yoğunluğuna, delillerin toplanmasına ve tarafların sunduğu itirazlara göre değişir. Genel olarak, Türkiye’de bir nafakanın kaldırılması davası 6 ay ile 1,5 yıl arasında sonuçlanmaktadır.

Eğer nafaka alacaklısının çalıştığına dair net belgeler varsa, dava kısa sürede sonuçlanabilir.
Ancak nafaka alacaklısı gelirini gizliyorsa, banka hesapları ve SGK kayıtlarının araştırılması için ek süreler gerekir.
Yargıtay’a taşınan davalar ise birkaç yıl sürebilir.

Nafaka davalarının uzun sürmesinin başlıca nedeni, mahkemelerin nafaka alacaklısının ekonomik durumunu ayrıntılı şekilde araştırmak zorunda olmasıdır. Çünkü burada çocuğun veya bir bireyin temel ihtiyaçları söz konusu olduğundan, mahkemeler acele karar vermekten kaçınır.

Yargıtay Kararlarında Nafakanın Kaldırılması

Yargıtay, nafakanın kaldırılması konusunda birçok emsal karar vermiştir. Bu kararlar, alt mahkemelerin yol haritasını belirler.

Fiili Evlilik İlişkisi: Yargıtay’a göre, nafaka alacaklısı evlenmemiş olsa bile evliymiş gibi birlikte yaşıyorsa, bu durum nafaka alma hakkını ortadan kaldırır.
Yoksulluğun Ortadan Kalkması: Yargıtay, nafaka alacaklısının miras, kira geliri veya yüksek maaş gibi kaynaklara sahip olması halinde nafakanın kaldırılmasına hükmetmiştir.
Borçlunun Ödeme Gücü: Yargıtay, nafaka borçlusunun ciddi sağlık sorunları veya iflas nedeniyle ödeme gücünü kaybetmesini haklı sebep saymıştır.

Bu kararlar, nafakanın süresiz ve mutlak olmadığını; şartların değişmesi halinde her zaman kaldırılabileceğini ortaya koymaktadır.

Nafaka Kaldırılmazsa Ne Olur?

Eğer mahkeme nafakanın kaldırılmasına karar vermezse, nafaka ödenmeye devam eder. Nafakanın ödenmemesi halinde ise nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir.

İcra Takibi: Nafaka ödemeleri düzenli yapılmazsa, alacaklı taraf icra dairesine başvurarak nafaka borcunu tahsil edebilir.
Nafaka Borcunun Birikmesi: Ödenmeyen nafaka, her ay birikir ve faiziyle birlikte ödenmek zorunda kalınır.
Tazyik Hapsi: Nafaka borçlusu, nafakayı ödemediği için icra takibine rağmen ödeme yapmazsa, üç aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılabilir.

Bu yaptırımlar, nafakanın mahkeme kararıyla güvence altına alınmış bir hak olduğunu göstermektedir.

Uygulamada Nafakanın Kaldırılması ile İlgili Sorunlar

Her ne kadar kanun açık olsa da, uygulamada nafakanın kaldırılması davasında birçok sorun yaşanır.

Gelirin Gizlenmesi: Nafaka alacaklısı, resmi olarak çalıştığı halde sigortasız gösterilebilir veya gelirini gizleyebilir.
Malvarlığının Saklanması: Gayrimenkul veya araç gibi malvarlıklarını yakınlarının üzerine geçirerek nafakaya muhtaçmış gibi gösterilebilir.
Sosyal İnceleme Raporları: Mahkemelerin hazırlattığı sosyal inceleme raporları bazen yüzeysel kalabilir ve yanlış sonuçlara yol açabilir.
Uzun Süreli Davalar: Delil toplama süreci uzun sürdüğünden, nafaka borçlusu uzun yıllar boyunca ödemek zorunda kalabilir.

Bu sorunların önlenmesi için, delillerin eksiksiz toplanması ve hukuki sürecin profesyonelce takip edilmesi önemlidir.

Nafakanın Kaldırılması ve Azaltılması Arasındaki Fark

Nafakanın kaldırılması ile azaltılması arasında önemli bir fark vardır:

Kaldırma: Nafaka tamamen sona erdirilir ve borçlu artık hiçbir ödeme yapmak zorunda kalmaz. Bu durum, nafaka alacaklısının yoksulluğunun tamamen ortadan kalktığı hallerde uygulanır.
Azaltma: Nafaka miktarı, nafaka alacaklısının kısmen gelir elde etmesi ya da nafaka borçlusunun ödeme gücünün düşmesi halinde uygulanır. Yani ihtiyaç tamamen ortadan kalkmamıştır, ancak daha az ödeme yeterli görülmüştür.

Hakim, tarafların ekonomik durumlarını değerlendirerek hangisinin uygulanacağına karar verir.

Nafaka Davası Avukatı Samsun

Nafaka, boşanma sonrası tarafların ekonomik dengelerini korumak için getirilen önemli bir kurumdur. Ancak nafaka alacaklısının yoksulluğu ortadan kalktığında ya da nafaka borçlusu ödeme gücünü kaybettiğinde, bu yükümlülüğün devam etmesi adil olmaz. Bu nedenle nafakanın kaldırılması davası, hukukun dengeyi sağlamak için sunduğu bir yoldur.

Mahkemeler, nafakanın kaldırılması konusunda çok titiz davranır ve her zaman çocuğun ya da tarafların menfaatini ön planda tutar. İspat yükü büyük önem taşır; bu nedenle davayı açan tarafın delilleri güçlü şekilde sunması gerekir.

Unutulmamalıdır ki nafaka, tarafların birbirine karşı kullandığı bir “silah” değil; toplumun en hassas bireylerini korumak için getirilen bir haktır. Ancak artık ihtiyaç kalmamışsa, adaletin gereği olarak kaldırılmalıdır.

Nafakanın Kaldırılması Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Nafakanın kaldırılması davasını kim açabilir?

Nafaka borçlusu, nafaka alacaklısının artık muhtaç olmadığını düşünüyorsa dava açabilir. Nafaka alacaklısı da kendi isteğiyle kaldırılmasını talep edebilir.