İfadeye Çağrılınca Yapılması Gerekenler - Samsun Ceza Avukatı

İfadeye Çağrılınca Yapılması Gerekenler: Hukuki Süreç ve Haklarınız

Türk Ceza Muhakemesi Hukuku'nda "ifade alma" ve "sorgu", ceza yargılamasının en kritik aşamalarından biridir. Bir olaya karışmanız veya bir soruşturmada adınızın geçmesi nedeniyle ifadeye çağrıldığınızda, doğru adımları atmak ve haklarınızı bilmek, olası hukuki mağduriyetlerin önüne geçmek açısından hayati öneme sahiptir. Bu makale, ifadeye çağrılma sürecinden, ifade aşamasında sahip olduğunuz haklara, avukat bulundurmanın zorunluluğuna ve hangi suçlarda zorunlu müdafilik uygulandığına kadar tüm detayları ele alacaktır.

İfadeye Çağrılma Nedir ve Kimler Tarafından Alınır?

İfade alma, bir suç şüphesinin ortaya çıkması üzerine başlatılan soruşturma kapsamında, şüpheli sıfatıyla bir kişinin olayla ilgili bilgi ve beyanlarının kolluk kuvvetleri (polis, jandarma) veya Cumhuriyet Savcısı tarafından alınması işlemidir. "İfade" terimi genellikle kolluk veya savcı tarafından alınan beyanlar için kullanılırken, "sorgu" terimi mahkeme (hakim) tarafından alınan beyanlar için kullanılır.

İfadeye genellikle bir tebligat (çağrı kağıdı) ile çağrılırsınız. Tebligatta, hangi makam tarafından, hangi suçlamayla ve ne zaman ifade vermeniz gerektiği belirtilir.

İfadeye Çağrılınca Yapılması Gerekenler:

Sakin Kalın: Öncelikle panik yapmayın. İfadeye çağrılmak, her zaman suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Bir karışıklık veya yanlış anlama da olabilir.
Tebligatı İnceleyin: Size gönderilen tebligatın içeriğini dikkatlice okuyun. Hangi konuda ifadeye çağrıldığınızı ve size isnat edilen suçu anlamaya çalışın.
Avukatınızla İletişime Geçin: En kısa sürede bir avukatla irtibat kurun. Avukatınız, tebligatı değerlendirerek hukuki durumu analiz edecek ve ifade sürecinde size eşlik edecektir.
Hazırlıklı Olun: Olayla ilgili bildiğiniz her şeyi avukatınızla paylaşın. Eğer elinizde olayı aydınlatacak belgeler veya deliller varsa bunları da avukatınıza sunun. Ancak, avukatınızın bilgisi dışında herhangi bir belgeyi veya ifadeyi yetkililere vermeyin.
Gitmemenin Sonuçları: Tebligata mazeretsiz icabet etmemeniz durumunda, hakkınızda "zorla getirme" kararı çıkarılabilir. Bu durumda kolluk kuvvetleri sizi ifadeye götürmek üzere adresinize gelebilir.

İfade Aşamasında Neler Yapılmalı ve Haklarınız Nelerdir?

İfade verme süreci, haklarınızın doğru bir şekilde kullanılması gereken bir aşamadır. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), şüpheli ve sanıkların haklarını güvence altına almıştır:

Susma Hakkı (CMK m. 147/1-e): İfade aşamasındaki en temel hakkınız, susma hakkıdır. Hiçbir soruya cevap vermeme hakkına sahipsiniz. Beyanda bulunmamanız aleyhinize delil olarak kullanılamaz.
Avukat Bulundurma Hakkı (CMK m. 147/1-c): İfade vermeden önce bir müdafi (avukat) ile görüşme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkınız vardır. Avukatınız, ifade süresince yanınızda bulunabilir ve sorulara müdahale edebilir.
Suçlamadan Haberdar Olma Hakkı (CMK m. 147/1-b): İfadeye başlamadan önce size yöneltilen suçlama ve yasal haklarınız (susma, avukat gibi) tam olarak anlatılmak zorundadır.
Delillere Erişim Hakkı: Hakkınızdaki mevcut delillere erişme hakkınız vardır.
Tercüman Hakkı (CMK m. 202): Eğer Türkçe bilmiyorsanız veya sağır ya da dilsiz iseniz, yeminli bir tercümanın yardımından ücretsiz yararlanma hakkınız vardır.
İfadeyi Okuma ve Düzeltme Hakkı (CMK m. 147/1-f): İfadeniz tamamlandıktan sonra, tutanağı baştan sona okuma, yanlışları düzeltme veya ekleme yapma hakkına sahipsiniz. Okumadan ve doğruluğundan emin olmadan asla imzalamayın. Boş sayfaları imzalamayın.
Yakınlarınıza Haber Verme Hakkı (CMK m. 147/1-d): Gözaltına alınmanız halinde, belirlediğiniz bir yakınınız veya avukatınıza bilgi verme hakkınız vardır.

İfade Aşamasında Yapılması Gerekenler:

Avukatınızla Birlikte Gidin: Mümkünse, her zaman avukatınızla birlikte ifadeye gidin.
Soruları Dikkatle Dinleyin: Her soruyu dikkatlice dinleyin ve tam olarak anladığınızdan emin olun. Anlamadığınız soruları tekrar sormasını isteyin.
Yalan Beyanda Bulunmayın: Doğru bildiklerinizi anlatın, ancak beyanlarınızın hukuki sonuçlarını avukatınızla değerlendirmeden kesin konuşmayın. Yalan beyan, aleyhinize dönebilir.
Baskı Sonucu İfade Vermeyin: Baskı altında veya yanlış yönlendirme ile itirafta bulunmanın veya yanlış ifade kullanma hukuki sonuçlarını bilmeden bu yönde beyanda bulunmak hak kayıplarına yol açabilir. İfadenizi alan kişinin olayı anlatıp böyle oldu değil mi/ şöyle oldu şeklindeki yönlendirmeleri yerine kendiniz olayı anlatın ve sizin anlattığınız şekliyle ifadeye geçmesini isteyin.
Tutanakta Eksiklik veya Hata Varsa Belirtin: İfadeniz bittikten sonra, tutanağı okurken eksik veya yanlış yazılmış bir yer görürseniz, mutlaka düzeltilmesini isteyin. Düzeltme yapılmazsa veya itirazınız varsa, bunu tutanağa not düşülmesini talep edin.
Boş Sayfa İmzalamayın: Hiçbir zaman boş bir kağıdı veya üzerinde yazılı olmayan boş bir ifade tutanağı sayfasını imzalamayın.

Avukat Zorunlu mu? Hangi Suçlarda Zorunlu Müdafilik Var?

Türkiye'de ceza yargılamasında avukat bulundurma hakkı temel bir haktır. Ancak her durumda avukat bulundurma zorunluluğu yoktur. Şüpheli/sanık, kendi imkanlarıyla avukat tutabilir veya barodan avukat atanmasını isteyebilir. Bazı durumlarda ise, kanunen avukat atanması zorunludur (zorunlu müdafilik).

Zorunlu Müdafilik (CMK m. 150) Halleri:

Ceza Sınırı: Üst sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, şüpheli veya sanığın müdafii (avukatı) yoksa, istemi aranmaksızın kendisine müdafi atanır.
Özel Durumdaki Kişiler:
- Çocuklar: Şüpheli veya sanık çocuk ise (18 yaşını doldurmamış) yaşından dolayı, isnat edilen suçun ceza sınırı ne olursa olsun kendisine zorunlu müdafi atanır.
- Sağır veya Dilsiz Kişiler: Şüpheli veya sanık sağır veya dilsiz ise.
- Kendisini Savunamayacak Derecede Engelliler: Şüpheli veya sanık, kendisini savunamayacak derecede engelli ise.
Tutuklama Talebi veya Sorgu Aşamasında: Şüpheli, tutuklama istemiyle sulh ceza hâkimliği önüne çıkarılırken veya mahkemece sorguya çekilirken müdafii yoksa kendisine müdafi atanır

Zorunlu Müdafinin Yokluğunun Sonuçları:

Yukarıda belirtilen zorunlu müdafilik hallerinde, avukat olmaksızın yapılan ifade alma veya sorgu işlemleri, hukuka aykırı kabul edilir. Bu tür bir beyan, genellikle yargılamada delil olarak kullanılamaz ve davanın seyrini olumsuz etkileyebilir.

Sonuç olarak, ifadeye çağrıldığınızda en doğru yaklaşım, haklarınızı tam olarak bilmek ve mutlaka bir avukatla hareket etmektir. Hukuki süreçlerin karmaşıklığı göz önüne alındığında, profesyonel bir hukuki destek, mağduriyet yaşamanızın önüne geçecektir.

İfadeye Çağrılma ve Hukuki Haklar Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İfadeye çağrıya gitmezsem ne olur?

C1: Tebligata mazeretsiz olarak icabet etmezseniz, hakkınızda "zorla getirme" kararı çıkarılabilir. Bu durumda, kolluk kuvvetleri sizi ifadeye götürmek üzere adresinize gelecektir.

İfade sırasında avukatım yanımda olmalı mı?

C2: Evet, CMK uyarınca avukatınızın ifade sırasında yanınızda bulunma ve size hukuki yardımda bulunma hakkı vardır. Mümkünse, her zaman avukatınızla birlikte ifadeye gidin. Bazı durumlarda (yukarıda belirtilen zorunlu müdafilik halleri) avukatınızın yanınızda olması kanunen zorunludur.

İfade sırasında susma hakkımı kullanırsam ne olur?

C3: Susma hakkı sizin en temel hakkınızdır. İfade sırasında hiçbir soruya cevap vermeyebilirsiniz. Susma hakkınızı kullanmanız, aleyhinize bir delil olarak yorumlanamaz veya suçluluğunuzun karinesi olarak kullanılamaz.

Hangi suçlarda avukat bulundurmak zorunludur?

C4: Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, üst sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, çocuk şüphelilerde, sağır veya dilsiz olanlarda, kendisini savunamayacak derecede engelli olanlarda ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda avukat bulundurmak zorunludur.

Avukatım yoksa ve zorunlu müdafilik kapsamındaysam ne yapmalıyım?

C5: Eğer zorunlu müdafilik kapsamındaysanız ve avukatınız yoksa, ifadeye başlamadan önce bu durumu belirtin. Kolluk görevlileri veya Cumhuriyet Savcısı, bağlı bulunduğunuz baronun adli yardım bürosundan size ücretsiz olarak bir avukat atanmasını sağlayacaktır.

İfade tutanağını imzalamadan önce neye dikkat etmeliyim?

C6: İfade tutanağını imzalamadan önce baştan sona dikkatlice okuyun. Beyanlarınızın doğru, eksiksiz ve sizin anlatımınıza uygun şekilde yazıldığından emin olun. Eğer yanlış veya eksik bir yer varsa, düzeltilmesini talep edin. Düzeltme yapılmazsa, itirazınızı tutanağa şerh düşülmesini isteyerek imzalayın. Asla boş veya okumadığınız bir tutanağı imzalamayın.

İfade sırasında tehdit veya baskı altında kalırsam ne yapmalıyım?

C7: İfade sırasında herhangi bir tehdit, baskı veya fiziksel/psikolojik şiddete maruz kalırsanız, derhal bu durumu açıkça ifade edin ve tutanağa geçirilmesini isteyin. Mümkünse, avukatınıza veya daha sonra yetkili makamlara (Cumhuriyet Savcılığı) durumu bildirin.