Adli Sicil Kaydının Silinmesi (Sabıka ve Arşiv Kaydı)

Adli Sicil Kaydının Silinmesi (Sabıka ve Arşiv)

Adli sicil kaydı, halk arasında bilinen adıyla “sabıka kaydı”, bireylerin ceza geçmişini gösteren resmi bir belgedir. Gündelik hayatta birçok alanda bu belge karşımıza çıkar. Örneğin devlet memuru olmak isteyen bir kişi, iş başvurusu yapan bir aday, yurtdışına çıkmak isteyen bir öğrenci ya da oturum izni almak isteyen bir yabancı bu belgeyi ibraz etmek zorunda kalır. Bu nedenle adli sicil kaydının varlığı ya da yokluğu bireyin sosyal, ekonomik ve hukuki hayatını doğrudan etkiler.

Özellikle iş hayatında, özel sektör dahil birçok kurum işe alım sürecinde sabıka kaydı talep eder. Adli sicil kaydında bir mahkumiyetin yer alması, çoğu zaman kişinin iş başvurusunun olumsuz sonuçlanmasına neden olabilir. Yine kamu kurumlarında görev almak isteyenler için adli sicil kaydı hayati öneme sahiptir. Kamu görevine girişte temiz bir sabıka kaydı çoğu zaman zorunlu şarttır.

Toplumsal açıdan bakıldığında ise adli sicil kaydı, ceza adalet sisteminin topluma güven sağlamasının bir parçasıdır. Ancak bu kaydın sürekli olarak kişinin önünde engel teşkil etmesi, yeniden topluma kazandırma amacına aykırıdır. İşte bu noktada adli sicil kaydının silinmesi gündeme gelir.

Bu makalede, adli sicil kaydının ne olduğu, hangi şartlarda silinebileceği, arşiv kaydı ile arasındaki farklar, başvuru yolları ve Yargıtay kararları ışığında tüm detaylarıyla ele alınacaktır.

Adli Sicil Kaydı Nedir?

Hukuki Tanım

Adli sicil kaydı, kişilerin işlemiş oldukları suçlar sebebiyle aldıkları kesinleşmiş mahkumiyet kararlarının devlet kayıtlarına işlenmesiyle oluşan kayıttır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu bu kayıtların nasıl tutulacağını ve hangi durumlarda silineceğini düzenlemiştir.

Sabıka Kaydı ile Arşiv Kaydı Arasındaki Fark

Burada en çok karıştırılan husus, sabıka kaydı ile arşiv kaydı arasındaki farktır:

·        Adli sicil kaydı (sabıka kaydı): Cezası kesinleşmiş ve halen hükmün sonuçlarını doğuran kayıtların bulunduğu listedir. Resmi kurumlar, işe alımlar ve mahkemeler bu kaydı görebilir.

·        Arşiv kaydı: Adli sicil kaydından silinen kayıtlar, tamamen ortadan kalkmaz; arşiv bölümüne aktarılır. Yani arşiv kaydı, adli sicilden çıkarılmış ama belli süre boyunca saklanan mahkumiyet kayıtlarıdır.

Kısaca özetlemek gerekirse, adli sicil kaydı güncel mahkumiyetleri gösterirken, arşiv kaydı geçmişte işlenen suçların uzun vadeli kayıtlarıdır.

Adli Sicil Kaydının Hukuki Dayanakları

Adli sicil kaydının tutulması ve silinmesi Türk hukuk sisteminde belirli mevzuatlara dayandırılmıştır.

5352 Sayılı Adli Sicil Kanunu

Adli sicil kayıtlarının temel düzenlemesi bu kanunda yapılmıştır. Kanun, hangi cezaların adli sicile işleneceğini, ne zaman silineceğini ve arşive aktarılacağını ayrıntılı şekilde belirtir.

Adli Sicil Kanunu Yönetmeliği

Uygulamaya ilişkin detaylar ise Adli Sicil Kanunu’nun uygulama yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Burada, adli sicil kayıtlarının işlenmesi ve silinmesine ilişkin usul ve esaslar açıklığa kavuşturulmuştur.

Yargıtay İçtihatları

Kanun hükümleri kadar, Yargıtay kararları da adli sicil kayıtlarının uygulanmasında belirleyici rol oynar. Özellikle Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararlarının sicile işlenip işlenmeyeceği, ertelenmiş cezaların durumu gibi konularda Yargıtay içtihatları yol göstericidir.

Hangi Bilgiler Adli Sicil Kaydına İşlenir?

Adli sicil kaydında yalnızca belirli türde cezalar yer alır. Kanuna göre işlenecek bilgiler şunlardır:

Hapis Cezaları

Kesinleşmiş tüm hapis cezaları adli sicile işlenir. Ertelenmiş ya da seçenek yaptırımlara çevrilmiş cezalar da kayıt altına alınabilir.

Adli Para Cezaları

Adli para cezaları da adli sicile kaydedilir. Ancak bu cezaların infazı tamamlandığında ve üzerinden belirli süre geçtiğinde kayıttan silinmesi mümkündür.

Ertelenmiş Cezalar

Hapis cezasının ertelenmesi, sicile işlenmesine engel değildir. Ancak erteleme süresi başarıyla tamamlanırsa, bu kayıt daha kısa sürede arşive aktarılır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

En çok merak edilen konulardan biri HAGB kararlarının adli sicile işlenip işlenmeyeceğidir. HAGB kararları adli sicile değil, sadece arşiv kaydına işlenir. Bu nedenle kişinin sabıka kaydında görünmez.

Kısaca özetlemek gerekirse, yalnızca kesinleşmiş cezalar adli sicile kaydedilir. Devam eden yargılamalar ya da beraat kararları adli sicile işlenmez.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi Şartları

Adli sicil kaydının silinmesi, kişinin yeniden topluma kazandırılması için önemli bir mekanizmadır. Ancak bu silinme belli şartlara bağlıdır.

Cezanın İnfazının Tamamlanması

Öncelikle hükmolunan ceza tamamen infaz edilmelidir. Yani kişi hapis cezasını çekmeli veya adli para cezasını ödemelidir.

Belirli Sürelerin Dolması

Cezanın infazından sonra kanunda belirtilen sürelerin dolması gerekir. Örneğin süreli hapis cezalarında 5 yıl, müebbet hapis cezalarında 10 yıl gibi süreler öngörülmüştür.

Af ve Memnu Hakların İadesi

Eğer kişi hakkında genel af veya özel af çıkmışsa ya da mahkemeden memnu hakların iadesi kararı almışsa, adli sicil kaydı silinebilir.

Ölüm Halinde Silinme

Kişi vefat ederse, tüm adli sicil kayıtları kendiliğinden silinir.

Bu şartlar gerçekleştiğinde adli sicil kaydı tamamen silinir ve kayıt arşive alınır.

Arşiv Kaydı Nedir?

Adli sicil kaydı ile birlikte en çok karıştırılan kavramlardan biri arşiv kaydıdır. Arşiv kaydı, adli sicilden silinen kayıtların tamamen ortadan kalkması yerine, farklı bir bölümde saklanmaya devam etmesidir.

Arşiv Kaydının Özelliği

Arşiv kaydında yer alan bilgiler, normal sabıka kaydında görünmez. Yani bir kişi e-Devlet üzerinden sabıka kaydı aldığında “Adli Sicil Kaydı Yoktur” ibaresini görebilir. Ancak arşiv kaydı hâlâ mevcuttur ve özel durumlarda ortaya çıkar.

Arşiv Kaydı Ne Kadar Süre Saklanır?

Kanuna göre, adli sicilden silinen bilgiler belirli süre boyunca arşivde tutulur. Bu süre cezanın türüne göre değişiklik gösterebilir. Bazı suçlarda ömür boyu saklanırken, bazı suçlarda belli bir süre sonra tamamen silinir.

Kimler Arşiv Kaydını Görebilir?

Arşiv kayıtları herkes tarafından görülemez.

·        Mahkemeler, savcılıklar, güvenlik soruşturmaları yapan kurumlar bu kayıtlara ulaşabilir.

·        Ancak özel sektör işverenleri veya sıradan kişiler arşiv kaydına ulaşamaz.

Kısacası, arşiv kaydı adli sicilden farklı olarak daha sınırlı bir erişime sahiptir ama tamamen silinmediği için kişinin yaşamında etkilerini sürdürebilir.

Arşiv Kaydının Silinmesi Şartları

Arşiv kaydının silinmesi, sabıka kaydının tamamen ortadan kalkması anlamına gelir.

Belirli Sürelerin Geçmesi

Her suç türü için belirlenen süreler dolduğunda arşiv kaydı kendiliğinden silinir. Örneğin, hapis cezası bitmiş ve üzerinden 15 yıl geçmişse arşiv kaydı da ortadan kalkabilir.

Ölüm Halinde Silinme

Kişi vefat ettiğinde, hem adli sicil hem de arşiv kaydı tamamen silinir. Çünkü bu kayıtların tutulmasının artık hukuki bir anlamı kalmaz.

Memnu Hakların İadesi Kararı

Eğer kişi hakkında mahkeme memnu hakların iadesine karar vermişse, bu durumda arşiv kaydı da silinebilir. Bu karar, kişinin tüm kamu haklarını ve temiz sicil statüsünü yeniden kazanmasını sağlar.

Genel ve Özel Af

Af yasaları çıktığında, arşiv kayıtları da etkilenir. Af kapsamındaki suçlara ilişkin arşiv kayıtları tamamen ortadan kaldırılır.

Arşiv kaydının silinmesi, bireyin hayatında çok büyük bir rahatlama sağlar. Çünkü artık devlet kayıtlarında dahi bu suç görünmez hale gelir.

Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Sorgulama Yöntemleri

Birçok kişi, sabıka kaydının veya arşiv kaydının silinip silinmediğini öğrenmek ister. Bu sorgulama birkaç yöntemle yapılabilir.

E-Devlet Üzerinden Sorgulama

Türkiye’de sabıka kaydı sorgulamanın en pratik yolu e-Devlet sistemidir. T.C. kimlik numarası ve şifre ile giriş yapıldıktan sonra “Adli Sicil Kaydı Sorgulama” bölümünden belge alınabilir. Bu belgede yalnızca güncel adli sicil bilgileri yer alır, arşiv kayıtları görünmez.

Adliyelerden Sabıka Kaydı Almak

Bazı kurumlar e-Devlet belgesini kabul etmez ve resmi mühürlü belge ister. Bu durumda adliyelerdeki adli sicil bürolarından sabıka kaydı alınabilir. Burada da yalnızca güncel adli sicil bilgisi verilir.

Arşiv Kaydı Sorgulaması

Arşiv kaydı, kişinin kendisine verilmez. Yalnızca resmi kurumlar, savcılıklar ve güvenlik soruşturmaları yapan merciler bu bilgilere ulaşabilir. Dolayısıyla bir kişi kendi arşiv kaydını görmek istediğinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvurmalıdır.

Uluslararası Kullanım İçin Sabıka Kaydı

Yurtdışına çıkış, oturum izni veya çalışma vizesi için sabıka kaydı talep edildiğinde, adli sicil kaydı çoğunlukla tercümeli ve apostilli olarak sunulur. Bu işlem de yine adliyelerden veya valiliklerden yapılabilir.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi İçin Başvuru Süreci

Adli sicil kaydının silinmesi için bazı durumlarda kişinin ayrıca başvuru yapması gerekir.

Başvuru Merci

Adli sicil kayıtlarının silinmesi için yetkili kurum Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’dür. Başvurular doğrudan bu kuruma yapılabileceği gibi, savcılıklar üzerinden de yönlendirilebilir.

Gerekli Belgeler

Başvuru için genellikle şu belgeler istenir:

·        Silinme talebini içeren dilekçe,

·        Kimlik fotokopisi,

·        Gerekirse mahkeme kararları (örneğin memnu hakların iadesi kararı).

Başvuru Sonucu

Başvuru sonrası kurum, kişinin cezasını infaz edip etmediğini ve kanuni şartları sağlayıp sağlamadığını inceler. Şartlar uygun ise kayıt silinir ve arşive alınır.

Adli Sicil Kaydının Silinmesini Kimler Talep Edebilir?

Adli sicil kaydının silinmesi, kişisel bir haktır ve belirli kişiler tarafından talep edilebilir.

Hükümlünün Kendisi

Adli sicil kaydının silinmesini talep edebilecek en temel kişi, cezayı almış olan hükümlüdür.

Avukatı

Eğer hükümlünün avukatı varsa, müvekkili adına bu başvuruyu yapabilir. Bunun için avukatın vekaletnamesinde gerekli yetkilerin bulunması gerekir.

Vekâletname ile Yakınları

Kişinin ailesi veya yakınları, noter onaylı vekâletname ile adli sicil kaydının silinmesi için başvuruda bulunabilir.

Bu düzenleme sayesinde kişi, bizzat başvuru yapamasa bile haklarını vekilleri aracılığıyla koruyabilir.

Adli Sicil Kaydının Silinmemesinin Sonuçları

Adli sicil kaydının silinmemesi, kişinin hayatında ciddi sorunlara yol açabilir.

Kamu Görevine Girişte Sorunlar

Devlet memurluğu başvurularında “adli sicil kaydının bulunmaması” şartı aranır. Eğer sabıka kaydında halen görünen bir ceza varsa, kişi kamu görevine kabul edilmez.

Özel Sektör İşe Girişte Engeller

Birçok özel sektör firması işe alım sürecinde sabıka kaydı ister. Adli sicilinde kayıt bulunan kişiler, iş başvurularında olumsuz sonuçlarla karşılaşabilir.

Yurtdışına Çıkış ve Vize Süreçlerinde Etkiler

Vize başvurularında da sabıka kaydı önemlidir. Özellikle ABD, Kanada ve Avrupa ülkeleri, kişinin adli sicil durumunu görmek ister. Silinmemiş bir kayıt, vize başvurularının reddine neden olabilir.

Sosyal Hayatta Etkileri

Adli sicil kaydı, bireyin toplumdaki saygınlığını ve sosyal ilişkilerini de olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle kaydın silinmesi sadece hukuki değil, sosyal bir ihtiyaçtır.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi ile Memnu Hakların İadesi Arasındaki Fark

Birçok kişi, adli sicil kaydının silinmesi ile memnu hakların iadesini aynı şey zanneder. Oysa bu iki kurum birbirinden farklıdır.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi

·        Cezanın infazından sonra belirli süreler geçince kendiliğinden gerçekleşir.

·        Kayıt, önce adli sicilden silinir sonra arşive alınır.

·        Mahkeme kararına gerek yoktur, idari bir işlemdir.

Memnu Hakların İadesi

·        Mahkeme kararı ile mümkündür.

·        Kişinin kaybettiği kamu haklarını geri kazanmasını sağlar (örneğin seçme-seçilme hakkı, kamu görevine girme hakkı).

·        Adli sicil kaydının silinmesi ile birlikte düşünüldüğünde daha kapsamlı sonuçlar doğurur.

Kısaca özetlemek gerekirse, adli sicil kaydının silinmesi idari, memnu hakların iadesi ise yargısal bir işlemdir.

Yargıtay Kararlarında Adli Sicil Kaydı

Yargıtay, adli sicil kaydının silinmesine ilişkin birçok önemli içtihat geliştirmiştir.

HAGB Kararları

Yargıtay, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının adli sicile işlenemeyeceğine hükmetmiştir. Bu kararlar yalnızca arşiv kaydına işlenebilir.

Ertelenmiş Cezalar

Ertelenmiş hapis cezalarının da adli sicile işleneceği, ancak erteleme süresi tamamlanınca kaydın arşive alınacağına karar verilmiştir.

Tekerrür Hükümleri

Yargıtay, tekerrür hükümleri uygulanan kişilerde, adli sicil kaydının silinmesi için daha titiz değerlendirme yapılması gerektiğini belirtmiştir.

Bu içtihatlar, alt mahkemeler ve adli sicil müdürlükleri için yol gösterici niteliktedir.

Adli Sicil Kaydının Silinmesinin Önemi

Adli sicil kaydının silinmesi, bireyin topluma yeniden entegre olabilmesi için kritik öneme sahiptir. Ceza hukukunun amacı sadece cezalandırmak değil, aynı zamanda bireyi yeniden topluma kazandırmaktır.

Kişinin cezasını çektikten sonra hayatına temiz bir sayfa ile devam edebilmesi gerekir. Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi, bireye bu fırsatı tanır. Bu nedenle hem hukuki hem de toplumsal açıdan bu mekanizmanın işlerliği büyük önem taşır.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Adli sicil kaydı ne zaman silinir?

Cezanın infazından sonra belirli süreler geçince kaydınız adli sicilden silinir ve arşive alınır.

2. Arşiv kaydı ne zaman silinir?

Kanunda öngörülen süreler dolduğunda veya ölüm halinde arşiv kaydı tamamen silinir.

3. HAGB kararı adli sicile işler mi?

Hayır, HAGB kararı adli sicile değil, yalnızca arşive işlenir.

4. Sabıka kaydım silinince arşivde görünür mü?

Evet. Adli sicilden silinen kayıt, bir süre arşivde saklanmaya devam eder.

5. Adli sicil kaydının silinmesi için dava açmak gerekir mi?

Hayır. Silinme işlemi idari bir işlemdir. Ancak bazı durumlarda Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvurmanız gerekebilir.

samsun avukat, samsun hukuk bürosu, samsun boşanma avukatı, samsun ceza avukatı

samsun avukat, samsun hukuk bürosu, samsun boşanma avukatı, samsun ceza avukatı