Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir? - Samsun Ceza Avukatı

Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir? Hukuki Süreç ve Şartları

Türkiye'de "sabıka kaydı" olarak da bilinen adli sicil kaydı, bireylerin işlediği suçlar nedeniyle kesinleşen mahkumiyet hükümlerini içeren resmi bir kayıttır. Bu kayıtlar, kişinin toplumsal ve profesyonel hayatında önemli etkilere sahip olabilir. Ancak Türk hukuku, belirli şartların sağlanması halinde adli sicil kayıtlarının silinmesine veya arşivlenmesine olanak tanır. Bu süreç, bireylerin topluma yeniden kazandırılması ve geçmişteki hatalarının gelecekteki yaşamlarını tamamen engellememesi prensibine dayanır.

Bu makale, adli sicil kaydının ne anlama geldiğini, adli sicil arşiv kaydı ile arasındaki farkı, bu kayıtların hangi şartlarda ve nasıl silinebileceğini, hukuki dayanağını ve sıkça sorulan soruları detaylı bir şekilde ele alacaktır.

Adli Sicil Kaydı Nedir?

Adli sicil kaydı, Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında işlenen suçlar sonucunda verilen ve kesinleşmiş hapis cezaları, adli para cezaları ve güvenlik tedbirleri gibi mahkûmiyet hükümlerinin kaydedildiği resmi bir veri tabanıdır. Bu kayıtlar, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından tutulur. Adli sicil kaydının temel amacı, bireylerin suç geçmişini kayıt altına alarak, kamu güvenliğini sağlamak, yargılamada tekerrür (suç tekrarı) durumlarını tespit etmek ve bazı yasal hak ve yükümlülüklerin belirlenmesinde (örneğin, memuriyet, silah ruhsatı, pasaport alma gibi) temel oluşturmaktır.

Adli Sicil Arşiv Kaydı Nedir ve Adli Sicil Kaydından Farkı Nedir?

Adli sicil kaydının yanı sıra bir de "adli sicil arşiv kaydı" bulunmaktadır. İki kayıt arasındaki temel fark şunlardır:

Adli Sicil Kaydı (Asıl Sicil): Kişinin aktif mahkûmiyet kayıtlarını gösterir. Genellikle daha kısa süreli mahkûmiyetler veya yeni kesinleşmiş hükümler burada yer alır. Bu kayıt, genellikle çeşitli resmi ve özel kurumlar tarafından talep edilebilir.
Adli Sicil Arşiv Kaydı: Adli sicil kaydından silinen mahkûmiyet hükümleri, belirli bir süre boyunca adli sicil arşiv kaydına aktarılır. Ayrıca, bazı özel durumlar (örneğin, kamu davasının düşmesi, cezanın ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi) doğrudan arşiv kaydına işlenebilir. Arşiv kayıtları, adli sicil kaydına göre daha sınırlı kişi ve kurumlar tarafından, genellikle kanunla belirlenmiş özel durumlar (örneğin, güvenlik soruşturmaları, uluslararası anlaşmalar) haricinde görülemez.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi (5352 Sayılı Adli Sicil Kanunu)

Adli sicil kayıtlarının silinmesi, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nda düzenlenmiştir. Kanun, belirli şartların oluşması halinde kayıtların silinmesini öngörür. Silme işlemi, büyük ölçüde otomatik gerçekleşir, ancak bazı durumlarda talep üzerine silme de mümkündür.

Adli sicil kaydının silinme şartları (Adli Sicil Kanunu m. 9):

Hapis Cezalarında:
- Hapis cezasının infazı tamamlandıktan (ceza çekildikten) veya şartlı tahliye tarihinden itibaren belirli bir süre geçmesiyle adli sicil kaydı silinerek arşiv kaydına aktarılır. Bu süreler şöyledir:
  - Beş yıldan az hapis cezaları ve adli para cezaları için infazın tamamlanmasından itibaren 5 yıl.
  - Beş yıl ve üzeri hapis cezaları için infazın tamamlanmasından itibaren 15 yıl.
  - Cezanın infazı tamamlandıktan sonra kişinin ölmesi veya cezayı ortadan kaldıran diğer hallerin (af, zamanaşımı, ölüm gibi) gerçekleşmesi durumunda da adli sicil kaydı silinir.
- Önemli Not: "Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması" (HAGB) kararları, adli sicil kaydına işlenmez. Bunlar, ayrı bir sisteme kaydedilir. Eğer HAGB süresi sonunda hüküm açıklanmazsa, bu kayıt da silinir.
Adli Para Cezalarında:
- Adli para cezasının tamamen ödenmesi veya infazının tamamlanması ile birlikte, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle adli sicil kaydı silinerek arşiv kaydına aktarılır.
Cezayı Ortadan Kaldıran Diğer Haller:
- Af: Genel af, mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırır ve adli sicil kaydının silinmesini gerektirir. Özel af ise cezayı ortadan kaldırsa da adli sicil kaydının silinmesi için ayrıca şartların oluşması gerekebilir.
- Ölüm: Cezanın infazı devam ederken veya infaz tamamlandıktan sonra kişinin ölmesi halinde adli sicil kaydı silinir.
- Ceza Zamanaşımı: Cezanın infazına ilişkin zamanaşımı süresinin dolması durumunda da adli sicil kaydı silinir.

Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi

Adli sicil kaydından silinen hükümlerin aktarıldığı arşiv kaydının silinmesi için de ayrı şartlar bulunur (Adli Sicil Kanunu m. 12):

Ölüm: Kayıt sahibinin vefat etmesiyle arşiv kaydı silinir.
Kanunda Belirlenen Sürelerin Dolması:
- Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk ile terör suçları nedeniyle verilen mahkûmiyet hükümleri, arşiv kaydında otuz yıl boyunca kalır ve bu sürenin sonunda silinir.
- Diğer tüm mahkûmiyet hükümleri için adli sicil kaydından çıkarılma tarihinden itibaren on beş yıl geçtikten sonra arşiv kaydı silinir.
Kanun Hükmü: Kanun koyucunun özel olarak arşiv kaydının silinmesini öngördüğü durumlar. Örneğin, bazı özel yasalarla belirli suçlar için özel silme süreleri belirlenebilir.

Adli Sicil Kaydı Silme Başvurusu Nasıl Yapılır?

Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işlemleri büyük ölçüde otomatik olarak Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Yani, yukarıda belirtilen şartlar oluştuğunda, vatandaşın ayrıca bir başvuru yapmasına gerek kalmadan kayıtlar silinir.

Ancak, sistemde bir hata olduğunu düşünüyorsanız veya kaydınızın şartları oluşmasına rağmen silinmediğini fark ederseniz, şu şekilde başvuru yapabilirsiniz:

Dilekçe ile Başvuru: Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne veya herhangi bir Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı bir dilekçe ile başvurabilirsiniz. Dilekçenizde, adli sicil ve/veya arşiv kaydınızın hangi gerekçeyle silinmesini talep ettiğinizi açıkça belirtmeniz gerekmektedir.
Gerekli Belgeler: Dilekçenize, kimlik fotokopiniz, mahkûmiyet kararının onaylı örneği (infazın tamamlandığını gösteren belge) ve talebinizi destekleyen diğer belgeleri eklemeniz faydalı olacaktır.

Adli Sicil Kaydının Silinmesinin Sonuçları

Adli sicil kaydının veya arşiv kaydının silinmesi, bireyin o suça ilişkin geçmişinin resmi kayıtlardan temizlenmesi anlamına gelir. Silinen kayıtlar, kişiye karşı bir hak kaybına neden olmaz ve genellikle, adli sicil kaydına ihtiyaç duyulan yerlerde (iş başvurusu, ehliyet, pasaport vb.) "Adli Sicil Kaydı Yoktur" veya "Adli Sicil Arşiv Kaydı Yoktur" şeklinde belge düzenlenir.

Ancak, bazı özel durumlarda ve kanunla açıkça yetkilendirilmiş kurumlar (örneğin, güvenlik ve istihbarat birimleri, hakimlik, savcılık gibi kamu görevlerine atanmada) arşiv kayıtlarına ulaşma imkanına sahip olabilirler. Bu durum, özellikle devlet memuriyetine girişte veya bazı özel meslek gruplarında (polis, asker gibi) güvenlik soruşturmalarında önem taşır.

Soru-Cevap: Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir Hakkında Merak Edilenler

Adli sicil kaydım kendiliğinden silinir mi yoksa başvuru yapmam mı gerekiyor?

Adli Sicil Kanunu'na göre, çoğu durumda, belirtilen süreler ve şartlar dolduğunda adli sicil kaydı otomatik olarak silinerek arşiv kaydına aktarılır. Arşiv kaydının silinmesi de genellikle otomatiktir. Ancak, nadiren sistemde gecikmeler veya hatalar olabilir. Bu durumda bir dilekçe ile başvuruda bulunmanız gerekebilir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı adli sicil kaydımda görünür mü?

Hayır, HAGB kararları doğrudan adli sicil kaydına işlenmez. Bunlar, ayrı bir sistemde tutulur ve HAGB süresi sonunda hüküm açıklanmazsa, bu kayıt da silinir. Dolayısıyla, bir HAGB kararınız varsa, e-Devlet'ten alacağınız adli sicil kaydında görünmez.

Adli sicil kaydım silinirse memur olabilir miyim?

Adli sicil kaydının silinmesi, memuriyete engel teşkil eden bir durumun ortadan kalkması anlamına gelebilir. Ancak, bazı memuriyetler (özellikle güvenlik soruşturması gerektirenler) için adli sicil arşiv kaydı veya diğer güvenlik incelemeleri yapılabilir. Bu gibi durumlarda, suçun niteliği ve ne zaman işlendiği önem taşır. Kanunla özel olarak belirlenmiş "memuriyete engel suçlar" varsa, arşiv kaydının silinmesi bile tek başına yeterli olmayabilir.

Bir avukat aracılığıyla adli sicil kaydımı sildirebilir miyim?

Evet, adli sicil kayıtlarının silinmesi süreci otomatik olsa da, bir avukat aracılığıyla başvurunuzu yapabilir, sürecin takibini sağlayabilir ve olası sorunların çözümü için hukuki destek alabilirsiniz. Özellikle arşiv kayıtlarının silinmesi veya özel durumlar için avukat desteği faydalı olabilir.

Adli sicil kaydı silindikten sonra, hiçbir yerde görünmez mi?

Adli sicil kaydı silindikten sonra, genel olarak kamuya açık bir şekilde görünmez. E-Devlet üzerinden alacağınız belgede "Adli Sicil Kaydı Yoktur" yazar. Ancak, kanunla açıkça yetkilendirilmiş bazı devlet kurumları (örneğin, Emniyet, MİT, hakimlik/savcılık için Adalet Bakanlığı) arşiv kayıtlarına erişebilir. Bu erişim de belirli yasal sınırlar ve amaçlar dahilindedir.

Hangi suçlar adli sicil kaydından hiç silinmez?

Adli Sicil Kanunu'na göre, tüm suçlara ilişkin kayıtlar belirli süreler sonunda arşiv kaydına aktarılır ve arşiv kayıtları da belli süreler sonunda silinir. Ancak, özellikle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları gibi çok ağır cezalar veya terör suçları gibi bazı suçlar için arşivde kalış süresi daha uzun (30 yıl) olup, bazı özel kanunlar gereği istisnalar bulunabilir.

Adli sicil kaydımın silinip silinmediğini nasıl öğrenebilirim?

Adli sicil kaydınızın silinip silinmediğini e-Devlet Kapısı üzerinden "Adli Sicil Kaydı Sorgulama" hizmeti aracılığıyla online olarak kolayca öğrenebilirsiniz. Ayrıca, herhangi bir adliyedeki Cumhuriyet Başsavcılığı Adli Sicil Bürosu'na şahsen başvurarak da bilgi alabilirsiniz.